૧-કળાઈ
૨-કંગાલિયત= દૈન્ય,ગરીબી નિરાધાર સ્થિતી
૩-કામચલાઉ= કામ ચલાવવા પૂરતું, હંગામી
૪-કાયદેસર= કાયદા મુજબ
૫-કારકિર્દી= કારભાર દરમિયાન નો સમય, અમલ દરમિયાન કરેલું કામકાજ
૬-કાલીઘેલી= કાલી અને ઘેલી, અણસમજવાળી, બાલિશ
૭-કાંતવું= વળ દઈને તાર કાઢવો, ઝીણવટ કે વધારા પડતી વિગતથી વાત લંબાવવી
૮-કુટુંબીજન= કુટુંબનુ માણસ
૯-કુલી= મજુર, હમાલ
૧૦-કુશળતા= કૌશલ્ય, હોશિયારી, આરોગ્ય, તંદુરસ્તી, ચતુરાઈ
૧૧-કેદ=બંધન, મરજી પ્રમાણે હિલચાલ કરવાની રૂકાવટ, મર્યાદા
૧૨-કેળવણી= કેળવવું તે, ભણતર,વિદ્યા
13-કોટડી= ઓરડી, કારાગ્રુહ,કરોડ કોટી
૧૪-કોશિશ= પ્રયત્ન,મહેનત, ઉદ્યોગ
૧૫-ખીચોખીચ= ગીચોગીચ, ભરચક, ઠાંસીઠાંસીને
૧૬-ખેડાયેલી-
૧૭-ખોઊ=
૧૮-ખોડ= આદત, કુટેવ, શારીરિક ખામી,એબ, કલંક
૧૯-ગડમથલ= મહેનત, ફાંફા, ઘાલમેલ, માથાફોડ
૨૦-ગણતરી= ગણવું તે, અંદાજ, અપેક્ષા, અડસટ્ટો
૨૧-ગર્વિષ્ઠ= ગર્વવાળું, અભિમાની, મગરૂર
૨૨-ગળી= એક વનસ્પતિ એના પાંદડામાંથી કઢાતોનીલો રંગ, અવાજ, સુર
૨૩-ગાફેલ= અસાવધ, બેખબર, સુસ્ત, આળસું
૨૪-ગાંસડી= અનેક વસ્તુ એકઠી કરી બાંધી કરેલો બોજો, દલ્લો, પુંજી પોટલી
૨૫-ગુણદોષ= ગુણ અને દોષ, સારાસાર, લાયકાત, કાબેલિયત
૨૬-ગુમડું= શરીરે ઊઠતો ફોલ્લો, ટેટા જેવો ગઠ્ઠો
૨૭-ગોખવાનુ=
૨૮-ગોદામ= માલ ભરવાની વખાર, કોઠાર, માલખાનુ, ગોદી
૨૯-ગોસેવા= ગાય અને તેના વંશની સેવા, પરિચર્યા,
૩૦-ગ્રહણ= લેવું, પકડવું, અવાજ, શબ્દ
૩૧-ગ્રાહ્ય= ગ્રહણ કરવા યોગ્ય, પકડવા જેવું, સ્વીકારવા જેવું
૩૨-ઘંટી= દળવાનુ સાધન, ગળાના હાડકાનો બહાર નીકળેલો ભાગ, ટોકરી નાનો ઘંટ
૩૩-ઘોંઘાટ= શોરબકોર, કલબલ, બુમરાણ
૩૪-ચર્ચા= વાદવિવાદ, કૂથલી, વિચારોની આપલે
૩૫-ચારિત્ર્ય= આચરણ, શીલ,સદાચાર,રીતભાત
૩૬-ચીરવામા=
૩૭-ચીવટ= કાળજી
૩૮-ચુકાદો= ફેંસલો, સમાધાન, નિર્ણય
૩૯-ચુસ્ત= આગ્રહી, ર્દઢ, તંગ, આળસ વગરનુ
૪૦-ચેતવણી= ચેતવવું તે, અગાઉથી આપેલી ખબર, ધમકી, તાકીદ
૪૧-ચેપી= ચેપ લગાડે તેવું, કંજુસ, ચીકણુ, ચોંટે તેવું
૪૨-ચોખવટ= ચોખ્ખાઈ, પવિત્રતા,ખુલાસો
૪૩-ચોપાનિયા=
૪૪-ચોમેર= ચારે તરફ, ચારે દિશાએ
૪૫-છાપખાનુ= છપાણ થતું હોય તે સ્થળ, મુદ્રણાલય,છાપવાની જગ્યા
૪૬-છુટકારો= છૂટવું તે, અંત, મુક્તિ, નિકાલ
૪૭-છૂતાછૂત= આભડછેટ, સ્પર્શાસ્પર્શ
૪૮-છૂંદાયા= બારીક કચરવું, સોય કે અણીવાળા હથિયારથી ટોકવું
૪૯-છેતરવું= ઠગવું, છળવું, ફસાવવું
૫૦-જનોઈ= યજ્ઞોપવિત,ઉપવીત
૫૧-જવાબદાર= જવાબદારીવાળું, જામીન, જોખમદાર
૫૨-જ્ઞવાર= બુધવાર
૫૩-ઝંપલાવવા=
૫૪-ઝાંખી= ભાવપુર્વક દર્શન, છાનુમાનુ જોવું તે, ભાસ, આભાસ
૫૫-ઝાંઝવાં= મ્રુગજળ, ઝાંખ, અંધારાં, ઓછું દેખાવાનો આંખનો રોગ
૫૬-ઝીણવટથી= બારીકાઈથી, ચતુરાઇ ડહાપણ
૫૭-ટીકાકાર= ટીકા કરનાર, વિવેચક, નિંદક
૫૮-ટોળું= સમુદાય, સમુહ, કોમ, ઘણા માણસોનો સમુહ
૫૯-ઠપકો= દોષ બદલ ધમકાવવું તે, આળ, ખામી, વઢવું તે
૬૦-ઠરાવ= સરકારી આજ્ઞા, આદેશ, નિયમ, ધારો
૬૧-ઠરેલ= ઠાવકું, જેના વિચારો સ્થિર થયેલા હોય તેવું,શાણુ, ગંભીર
ક્રમ- શબ્દ- અર્થ- શબ્દપ્રયોગ
૧- પંકગ્રાહ-મગરમચ્છ-પાણીમા રહેવું અને પંકગ્રાહથી વેર એ ન બને.
૨- પંકરૂહ- સારસબેલડી-પંકરૂહ હમેશા જોડીમા જ હોય છે.
૩- પંચબાહુ-શંકર,શિવ- પંચબાહુ ત્રીજું નેત્ર ખોલે તો સર્વનાશ સર્જાય.
૪- પંચબીજ-કાકડી- પંચબીજ અને દહીંનુ રાયતું સરસ લાગે.
૫- પંકાર- પગથિયું- પંકાર ચુકી જાવ તો ભોંયભેગા થાવ.
૬- પંજિકા- પંચાંગ- રાશિ, નક્ષત્ર,તિથિ જોવા પંજિકા ની જરૂર પડે.
૭- પાઓલું- ચરણ, પગ- એને પાઓલે ઘરમા સુખશાંતિ આવ્યા.
૮- પાકકાર- રસોઈયો- પાકકાર કદી ભુખે ન મરે.
૯- પાખ- તરફેણ, બાજુ- પૂરી વાત જાણ્યા વગર કોઈની પાખ ના લેવાય.
૧૦- પાચની- હરડે- પાચની નુ સેવન બાળકો માટે ખુબ સારૂં છે.
૧૧- પટલાવતી- દુર્ગા- પટલાવતી શક્તિનો અવતાર ગણાય છે.
૧૨- પટલિમા- ગુલાબીરંગ- નવયૌવના ના ગાલે પાટલિમા ની સુરખી જોઈ કવિની કલ્પના શક્તિ ખીલી ઉઠે.
૧૩- પાટીર–ચંદન- પાટીર પુજામા વપરાય.
૧૪- પરવત્તા- પરાધીનપણું- પરવત્તાથી જીવવું એ કરતાં મૃત્યુ બહેતર.
૧૫- પરશ- પારસમણિ- પરશના સ્પર્શથી લોખંડ સોનુ બની જાય.
૧૬- પરાપૂત- ઘણું પવિત્ર- પરાપૂત થઈને પુજાકાર્ય કરવું.
૧૭- પરારિ- પરમ દુશ્મન- અહંકાર એ સૌથી મોટો પરારિ છે.
૧૮- પરાંગવ- સમુદ્ર- પરાંગવ માઝા મુકે તો પ્રુથ્વીનો નાશ થાય.
૧૯- પરિકર- આરંભ- શ્રી ગણેશનુ નામ લઈ પરિકર કરો.
૨૦- પરિભંગ- અપમાન- પરિભંગ કરવું સહેલું છે, પણ સહેવું મુશ્કેલ.
શૈલા મુન્શા- તા. ૮/૩/૨૦૦૯
માર્ચની પહેલી તારીખે યોજાયેલી ગુજરાતી સાહિત્યસરિતાની ૭૨ મી બેઠક નુ આયોજન શાંગ્રિલા આર્ટ ગેલેરીમાં રાખવામાં આવ્યું હતું. ત્યાં ત્રણ પ્રસંગોમાં બે લલિત કળાઓનો અદભુત સંગમ યોજાયો હતો. ભારતમાં જન્મેલા અને અમેરિકામાં વસેલા ચિત્રકારોના ચિત્રોનુ પ્રદર્શન ( કે જેમા આપણા ચિત્રકાર મિત્ર અને સભ્ય વિનોદ પટેલનાં પણ ચિત્રો રજુ થયા હતા) અને હ્યુસ્ટન ની ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતાની બેઠક અને કવિઓની કવિતાનો રસાસ્વદ સાથે શેર અન્તાક્ષરી ભાગ-૨ માં ૫૭ જેટલા જાણીતા અને મનવંતા ગઝલકારોનાં શેરોની રમઝટ.
રંગબેરંગી રંગોના સાનિધ્યમા પ્રશાન્તભાઈએ સભાની શરુઆત સહુ મહેમાનો ને આવકારી ને કરી, અને પ્રકાશભાઈને ને પ્રાર્થના માટે આવકાર્યા. પ્રકાશભાઈએ કવિ નાનાલાલ ની પ્રાર્થના “અસત્યો માંહેથી પ્રભુ પરમ સત્યે તું લઈ જા” ભાવવાહી સ્વરે ગાઈને સભાનુ મંગળાચરણ કર્યું. સર્વ વક્તા અને શ્રોતાઓએ પણ સુર પુરાવ્યો.
ત્યારબાદ પ્રશાન્તભાઈએ દેવિકાબેનને આવકારી સભાનુ સંચાલન પદ ગ્રહણ કરવા વિનંતી કરી.
દેવિકાબેને કવિઓના નામ ની ચિઠ્ઠી બનાવી હતી અને જે પ્રમાણે નામ નીકળે એ પ્રમાણે કવિ પોતાની કૃતિ રજુ કરે એ પ્રથા રાખી હતી.બેઠક્નો વિષય હતો “નજર”
સૌ પ્રથમ હેમંતભાઈ ગજરાવાલા નો વારો આવ્યો. એમણે યુવાવસ્થાથી એમના જીવનમા મહત્વનો ભાગ ભજવનાર વ્યક્તિ ની નજર . “તારી નજરે યુવા મનને સપના દર્શાવ્યા થી માંડી ને ત્રીજા નેત્ર સુધીની વાત સરસ રીતે કાવ્યમા વણી લીધી. દેવિકાબેને સરસ પંક્તિઓ એ માટે રજુ કરી “મળી મળી ને પડી વિખુટી નજર તમારી મળી શકીના.” આગળ ધપતા દેવિકાબેને મનોજભાઈને કૃતિ રજુ કરવા આમંત્ર્યા. મનોજભાઈએ નજરને કર્તાનુ રુપ આપી લગતા વિશેષણોની વાત કરી.”નજર સારી, નજર ખરાબ, વગેરે ગઝલ રજુ કરી.
“નજર નજર મા ફરક પડે છે,
શોલા મળે ક બરફ મળે છે.”
દેવિકાબેને ગઝલને બિરદાવતા નજરના જુદાજુદા નજારાની વાત કરી. અને ડો વિવેક ટેલર ની કવિતા “ફાંસ”ની એક નજર “ભર બપોરે ભર મેળામા નજરુની વાગી ગઈ ફાંસ.” રજુ કરી ત્યારબાદ પ્રશાન્તભાઈનુ નામ નીકળતા એમણે આપણા બહુ જાણીતા કવિ કરસનદાસ માણેકનુ ખુબ જ જાણીતું કાવ્ય “તે દિન આંસુભીના રે હરિના લોચનિયા મે દીઠા” સંભળાવ્યુ સાથે દુનિયાની વિષમતા ની વાત કરી. આ પછી વિજયભાઈએ એમના ત્રીસ વર્ષના લગ્નજીવન પર લખાયેલું એમનુ કાવ્ય “પેલી સારસ બેલડી સરકે સંગસંગ” સુંદર રીતે રજુ કર્યુ. આ પછી ફતેહઅલીભાઈએ” જીંદગી” પર નાનકડું કાવ્ય
“જિંદગી એક કિતાબ હૈ, આકારમે દિલસી,
પવિત્ર ગીતા, કુરાન, બાઈબલ જૈસી”
રજુ કરી. પ્રકાશભાઈએ શુન્યપાલનપુરી ની ગઝલ “નજર મેળવીશું ને ખોવાઈ જાશુ” ભાવવાહી સ્વરે સહુને સંભળાવી. એનો પ્રત્યુત્તર આપતા દેવિકાબેને નજરુ મેળવવાની વાત પર ” નયનમાં જો કોઈની નજર ના હોત” ની વાત કરી મુરબ્બી ધીરુભાઈ શાહે ગાંધી નિર્વાણ દિન અને યુધ્ધના સૈનિકો પર પોતાની રચના રજુ કરી. સુમનભાઈ અજમેરીએ “પનિહારી” પર નુ ગીત રજુ કરી ગ્રામ્ય જીવનનુ દર્શન કરાવ્યુ અને “જવાની જ્વાળ થઈ જાશે” ગઝલ રજુ કરી. ત્યારબાદ આપણા સહુના જાણીતા વિશાલ મોણપરાએ “તને જોઈ જોઈ તો પણ તુ અજાણી” કાવ્ય ની પંક્તિઓ રજુ કરી.ચીમનભાઈએ
“કરે કથામા વાતો લોકો કારણો વગર
અને બગાડે સમય પોતાનો કારણો વગર”
સંભળાવી સહુને હાસ્ય તરબોળ કર્યા.
જ્યારે રસિક મેઘાણીએ નાના બે શેર અને એક ગઝલ ગાઈને રજુ કરી.
“પલક પલક પાંખડી ના ગુલાબ જેવા નયન તમારા,
છે કાળી કાળી લટોની સાથે વદન ની શોભા નયન તમારા.”
દેવિકાબેને શબ્દારંભે અક્ષર એક” નો નવતર પ્રયોગ રજુ કર્યો અને “ન” અક્ષર પરથી શબ્દ શરુ થાય એમ આખુ કાવ્ય રચ્યું.
“નીલમ નામે નાર નવેલી,
નાજુક નમણી નખશિખ નિરાળી”
નમણાશ થી રજુ કર્યુ. શૈલાબેને “દ્રષ્ટિ” કાવ્ય જે હળવાશ થી શરુ થઈને દ્રષ્ટિ ની ગહનતા પર સહુને લઈ ગયુ એ રજુ કર્યું. છેવટે અશોકભાઈ પટેલે નાના બે મુક્તક રજુ કર્યા.
આ રીતે દેવિકાબેને સભાના કાવ્યમય પ્રથમ દોરની સમયસર પુર્ણાહુતી કરી વિજયભાઈને શેર અન્તાક્ષરી ની બાગડોર સોંપી.આ અન્તાક્ષરીના એક પક્ષમાં દેવિકાબેન્ ધ્રુવ , શૈલાબેન્ મુન્શા રસિક્ભાઈ મેઘાણી અને ચિમનભાઈ પટેલ અને બીજા પક્ષમાં મનોજભાઈ મહેતા, અશોક્ભાઈ પટેલ્, સુરેશભાઈ બક્ષી તથા ગીતાબેન ભટ્ટૅ ભાગ લીધો હતો.
આપ સર્વેને જણાવતા અમને આનાંદ થાય છે કે આ કાર્યક્રમ ટુંક સમયંમાં AUDIO-VIDEO માં ગુજરાતી સાહિત્ય સરિતાની વેબસાઈટ પર મુકાશે. જેનો જીવંત અનુભવ આપ સૌ માણી શકશો.
શ્રી વિનોદ પટેલ ના સુચનથી હાજર રહેલા તમામ કવિ મિત્રોએ ત્યાં દિવાલો પર મુકાયેલ Hand paintingના ચિત્રો પર પોતાની બે થી ચાર પંકતિના શિઘ્ર મુક્તકો રજુ કર્યાં જેનો વિગતવાર અહેવાલ આપ અહીં માણો
ફત્તેહ અલીભાઈએ સૌનો અભાર માનીને સભાની પુર્ણાહુતી કરી.
પ્રશાંત મુન્શા- ફત્તેહ અલી
Welcome to Gujaratisahityasarita.org. This is your first post. Edit or delete it, then start blogging!