February 5th 2015

રૂપાના લગન

માધવ ગામ નો પગી, ભલભલા ચોરના પગલાં પારખે પણ આજે એના હૈયા માથી ઊંડા નિહાહા નેકરી રહ્યાં. રાત વરતની રૂપલી ની બેબાકળી ચીસો એના કાળજા પર જાણે કરવત ફેરવતી હોય એવુ લાગતું. મંગુ સામે તો એ ભડની જેમ હિંમત દાખવતો પણ રૂપલી ની ચીહ ભેગી એની છાતી ચિરાઈ જાતી. રહી રહીને એને પોતાની જાત પર ગુસ્સો આવતો. અભેસંગની બેહુદી માંગણી તો એને અડબોથ મારી જડમુળથી ઉખેડી નાખી હતી પણ દેવલા એ જ્યારે પહેલી વાર રૂપલી ની સોનલવરણી કાયા પર હાથ નાખ્યો, ત્યારે કેમ એ મંગુની વાત માની ટાઢો પડી ગયો? ત્યારે જ જો ભરબજારે દેવલાને પણ બે અડબોથ ફટકારી હોત તો કદાચ આજે આ દિ’ દેખવા વારો ન આવત.
જમીનદાર અને હવે તો પાછા રાજકારણમા સંકળાયેલા અભેસંગના આજકાલ વળતા દિ ચાલે છે એમા દેવલા નુ છિનાળુ એને સમુળગો ભોંયભેગો કરી દેત. અત્યારે માધવ પોતાને ગુનેગાર માની દિકરી થી નજર મિલાવી શકતો નહોતો. દિકરી પર હેવાનિયત વરસાવનાર નરાધમોને મોતને ઘાટ ઉતાર્યા સિવાય એના દિલમા ટાઢક થાવાની નહોતી. એ તો માંગીની કંઈ કેટલીય કાકલુદીએ એ ટાઢો પડ્યો હતો. વાત તો મંગુની સાચી હતી.
મંગુ જાણતી કે માધવ જેટલો પ્રેમાળ હતો એનાથી ય વધુ તીખા સ્વભાવનો હતો અને એમા પણ જો એની ફુલ જેવી દિકરી ની આબરૂની વાત હોય તો એને ઝાલી રાખવો કે સામાનુ માથુ ધડ પરથી ઉતારી લેતા રોકવો એ લોઢાના ચણા ચાવવા જેવી વાત હતી.
મંગુ ને દિ’રાત બસ એકજ ચિંતા હતી કે આ ભયંકર આઘાતમા થી રૂપાને બહાર કેમ કાઢવી ને લોકો મા વાત ચુંથાય એ પહેલા કોઈ ભલું ઘર ને વર જોઈ રૂપા ના હાથ પીળા કરી દેવા.
માધવને પણ એજ વાત સમજાવતી.
“માથુ વાઢતા તો વઢાઈ જાય પણ સાથે કારણ પણ લોકોની જાણમા આવી જાય. દિકરીને નરાધમો એ ચુંથી નાખી એ વાત લોકજીભે ચડે એમા સહન તો રૂપલીને જ કરવાનુ ને” બસ એ વિચારે માધવના હાથ હેઠા પડતાં.
માંગી દિવસ રાત રૂપાના પડછાયાની જેમ એની વાંહે રે’તી. ઘડીભર છોડીને એકલી ના મેલતી.
રૂપલીની વખ ઘોળવાની વાત એના હૈયામા તીક્ષ્ણ ભાલાની જેમ હરદમ ભોંકાતી રે’તી. રખેને મારી નજર ખહે ને છોડી ના કરવાનુ કરી બેહે. કાળ ચોઘડિયે છોડી કાંઈ કરી બેહે તો જે વાત ગામ આખા થી છુપાવી છે તે જગ જાહેર થાતાં કાંઈ વાર ના લાગે.
જે દાકતરણી એ રૂપાને જનમ આપ્યો હતો એને જ્યારે રૂપાને તપાસી તો એના હૈયામા થી પણ અરેરાટી નીકળી ગઈ. એ નરાધમો હેવાનિયતની હદ ઓળંગી ચૂક્યા હતા. આમ પણ રૂપા એને જનમથી વહાલી હતી. પોતાની દિકરી પર જ જાણે અત્યાચાર થયો હોય એમ એનુ હૈયું દ્રવી ગયું.
મંગુને એણે હૈયાધારણ આપીકે બસ હાલ તો તમે રૂપાની સંભાળ લ્યો. એના મનમાથી ડર અને ભય દુર કરવા પર જ ધ્યાન આપો. જે કાંઈ બની ગયું એમા એનો કોઈ દોષ નથી. એ પોતાને ગુનેગાર માને છે એ ભાવ એના દિલ મા થી દુર કરવામા એની મદદ કરો.
ઘરે આવી મંગુએ માધવને સાબદો કર્યો. હૌથી પેહેલું કામ તમે આસપાસ ના ગામમા રૂપલી માટે કોઈ મુરતિયાની તપાસ કરવાનુ કરો. વાત ચેહરાઈ જાય પહેલા રૂપલી ના લગન થઈ જાવા જોઈએ. હમણા તમારું પગીપણુ નેવે મેલો. માધવ પણ મંગુની વાત માની મુરતિયા ની શોધમા નીકળી પડ્યો.
જીવતા શબ જેવી ઘરના ખુણે પડેલી રૂપલી ને મંગુ સમય મળે કેટલુંય હમજાવતી. “દિકરા હિંમત રાખ્ય. તું તો અમારે મન અમારી મોંઘેરી મિરાત છો. તારૂં મન હાવ સોના જેવું છે, એને કાંઈ ડાઘ નથી લાગ્યો. એક ખરાબ શમણુ ગણી એને ભુલી જા, તારા બાપુ તારા હાટુ મુરતિયો હોધવા પાસેના ગામ ગયા છે અને મા અંબાની કૃપા હશે તો તારૂં લગન ઝટ નક્કી થઈ જાહે.
રૂપા ચુપચાપ માની વાત સાંભળતી રહેતી. એની આંખ્યું કોરીધાકોર દેખાતી. આંસુ પણ જાણે ખુટી પડ્યા હતા. જીભ પર જાણે સવા મણનુ તાળું લાગી ગયું હતું.
રાનીપુર સાવ નાનકડું ગામ. શહેરોની કહેવાતી પ્રગતિ થી સાવ અણજાણ. દુનિયા ભલે ૨૧મી સદીમા પહોંચી ગઈ ને મોટા મોટા શહેરોમા પરણ્યા વગર છોકરાં છોકરી સાથે રહે એને કોઈ લાંછન નહિ આધુનિક ભાષામા તો એને “Live-in relationship” કહેવાય. ગામડાના લોકને એની કોઈ ગતાગમ નહિ શહેરની જેમ ત્યાં કોઈ N G O, Social worker કે મનોચિકિત્સક ની સગવડ નહિ, કે જે રૂપા જેવી ગભરૂં પંખિણી ને બાજની જેમ પીંખી નાખનાર હેવાનો ના અત્યાચાર સામે લડવા, પોતાનુ આત્મ સન્માન જાગૃત કરવામા મદદ કરે. અહીં તો ગામડાંના અબૂધ લોકો જેમ તેમ પોતાની આબરૂ કેમ સચવાય એની પળોજણ મા જ હમેશ હોય. તેમા ગામના ઉતાર જેવા લોકો ગામના સરપંચ કે ચોવટિયા લોકોને ગામની વહુ દિકરીઓ ની છેડતી, ગંદા ઈશારા કે જાતજાતના બિભસ્ત ચાળા કરવામા કોક અનોખા રસનુ પાન થાતું હોય એવું લાગે.
આ બધાની શરીરને છિન્ન ભિન્ન કરી નાખે એવી તીક્ષ્ણ કાતિલ નજરોથી રૂપલીને બચાવવા નો એક જ ઉપાય માંગી ને માધવને સુઝતો હતો. રૂપલીના લગન. ક્યાં સુધી ગામ લોકો ને રૂપલી ની હાલતથી બેખબર રાખવા? કાશી તો મેળા ના બીજા જ દિવસે મળવા આવી હતી પણ માંગીએ રૂપલી થાકી ને સુઈ ગઈ છે એવું કાંક બહાનુ કાઢી કાશીને રવાના કરી, પણ એવા બહાના ક્યાં સુધી ટકે?
માધવ આજે પણ રોટલાનુ શિરામણ કરી ને સાથે બે રોટલાને ડુંગળી ને લીલાં મરચાં કાપડામા વિંટાળી રસ્તે પડ્યો.એના ધ્યાનમા આવ્યું કે બાજુના ગામનો શંકર હમણા થોડા વખત પહેલા જ વિધુર થયો છે.
શંકરની ખેતીવાડી સારી હતી માણસ પણ સ્વભાવે સુંવાળો હતો. એ ભલો અને એનુ કામ ભલું.એની બૈરી પાર્વતી પણ ભલી બાઈ હતી. બેઉ માણા અડધી રાતે પણ બીજાની તકલીફ મા ખડે પગે ઊભા રહેતા. શંકરે ચીકુની વાડી કરી હતી ને મીઠાં મધુરા ચીકુ ઉતરતા ને છેક મુંબૈ સુધી વેચાવા જાતા. વેપારી સહુ પહેલા એની વાડીએ પુગતા અને આગોતરા પૈહા આપી ચીકુની પેટીઓ નોંધાવી જાતા. શંકર પણ ઈમાનદારી થી કામ કરતો. વેપારીઓ ને ક્યારેય ફરિયાદ નો મોકો ના આપતો.
પારવતી ધણીને ખેતીના કામમા પુરી મદદ કરતી. ચીકુની વાડીમા ઝાડ પરથી ઉતરેલા ચીકુ પેટીમા ભરી વેપારી માટે તૈયાર રાખવા, એ બધા કામ મા શંકરની હારોહાર રે’તી. પારવતીને એક દિકરો જનમ્યો પછી ફરી સારા દા’ડા ના રહ્યા. એક જ દિકરો એટલે આંખ ના રતન જેવો. માબાપે લાડ કરવામા કોઈ કમી નહોતી રાખી. ગામમા શંકરનુ ખોરડું ખાધે પીધે સુખી ગણાતુ અને તેમાય એકનો એક દિકરો એટલે સૂરજ તો પાણી માંગતા દુધ મળે એવા લાડમા મોટો થયો હતો. કોઈ ટોકવા વાળું નહિ એટલે નાનપણથી સૂરજના તોફાને માઝા મુકી હતી. પારવતી ઘણીવાર શંકરને કહેતી “દિકરા પર જરા કડપ રાખો, અત્યારથી રોકશો નહિ તો મોટો થાતાં ઝાલ્યો નહિ ઝલાય” શંકર દર વખતે “તુ ચિંત્યા ના કર, કામ માથે પડશે એટલે હૌ હારા વાના થઈ જાહે” કહી વાત ટાળતો.
જુવાનીમા પગ મુકતા સૂરજના અપલખણ દેખાવા માંડ્યા. ભણતર કોઈ દિ કોઠે ચઢ્યું નહિ ને મનમા ખુમાર કે બાપાની વાડી ને મિલકત મારે ભાગે જ આવવાના છે તો મારે ચોપડા ફાડી હું કરવું શેં? તેમા બે વરહ પહેલા બાજુના ગામનો દેવલો અને એના મામાનો દિકરો જશલો મેળામા ભેળા થયા અને ભઈબંધી થઈ ત્યાર થી તો સૂરજ જમીન થી જાણે બે વેંત ઊંચો ચાલતો. સૂરજ નામ પણ જાણે એને જુનુ લાગતું. દેખાવડો તો હતો જ એટલે દેવલો એને સૂરજ ને બદલે સની કહી બોલાવતો અને સૂરજ ને પણ એ નામ ગમી ગયું હતું. પોતે જાણે સાચે જ “સની દેઉલ” હોય એવો વટ મારી ગામમા ફરતો.
શંકર કે પારવતી કોઈનુ ય હવે સાંભળે એ બીજા.શંકરને હવે પોતાની ભુલ સમજાતી પણ હવે નેવના પાણી મોભે ચઢી ગયા હતા.
દર સાલની જેમ જેઠ મહિનો આવતા તો ચોમાસાની શરુઆત થઈ ગઈ પણ આ વરસ કાંઇ મેહુલો હદ બહાર વરસી રહ્યો હતો. અષાઢ આવતા આવતા તો જાણે બારે મેઘ ખાંગા થયા હોય તેમ ત્રણ દહાડા થી ઝીંકાતો વરસાદ થંભવાનુ નામ નો’તો લેતો.
ખેતરે જવા નીકળેલો શંકર હારે બે રોટલા લઈને જ નીકળ્યો હતો. પારવતીને શિરામણ લઈને આવવાની ના જ પાડી હતી. આટલા ધોધમાર વરસાદમા પલળી, પારવતી માંદી પડે તો ઘર આખું ભેળાઈ જાય. બે ગાય અને બે ભેંશ ની માવજત ઉપરથી રોટલા ઘડવાથી માંડી ઘરના બધા કામ પારવતી સંભાળી લેતી.શંકરને ઘડી પણ પારવતી વગર ના ચાલતું.
શંકર હજુ તો ખેતરે પહોંચ્યો ને પાછળ હડી કાઢતો સોમો “શંકરભાઈ, શંકરભાઈ ઝટ ઘેરે હાલો, પારવતી ભાભીને એરૂ આભડ્યો છે” કરતોક ને ધસી આવ્યો.
શંકર ખેતરે જવા નીકળ્યો એટલે પારવતી ગમાણમા ગાયને નીરણ આપવા ગઈ.ભીંજાયેલા ઘાસના પુળા ઉપાડતા જાણે હાથ પર વીંછી એ ડાંખ માર્યો હોય એવી બળતરા થઈ ને લીલો કચ સાપ સરી જાતો જોયો. મોઢામા થી રાડ ફાટી ગઈ. “કોઈ સૂરજના બાપુને હાદ દ્યો, મુને એરૂ આભડ્યો છે”
નસીબે બાજુના ખોરડાનો સોમો હજી ઘરમા જ હતો, એ ને એની બૈરી સાવિત્રી
બેઉ માણા દોડી આવ્યા. સોમો હડી કાઢીને શંકરને બોલાવવા ધોડ્યો.
શંકર ઘરે આવે તે પહેલા તો ઝેર આખા શરીરમા ફેલાઈ ગયું ને પળભરમા શંકરની દુનિયા ઉજડી ગઈ.ઘરમા બાપ દિકરો જાણે સાવ અનાથ બની ગયા. ઘરને વાડી બન્ને સંભાળવા શંકર માટે દોહ્યલાં બની ગયા.
પારવતી ના મોતના સમાચાર જાણી શંકરના ફઈ જે બાળવિધવા હતા તે શંકરને દિલાસો આપવા અને ધણિયાણી વિનાનુ ઘર સાચવવા શંકર પાસે આવી રહ્યાં.
મહિનો વિત્યો ને ફઈ શંકરને સમજાવતા બોલ્યા,”પારવતી ગયાનુ દુઃખ મને પણ છે, પણ આ ઘર, તને, ને સૂરજને કોણ હાચવશે? હું તો ખર્યું પાન. કેટલા દા’ડા જીવીશ? સૂરજ તો હજી વીસીએ ય નથી પોંક્યો, ને તારે માથે ય આખી જીંદગી પડી છે માટે મારૂં માન અને કોઈ સારી છોડી જોઈ ફરી પૈણી જા”
માધવને શંકરની બૈરી ગુજરી જવાના સમાચાર મળ્યા અને ગામમા શંકરની આબરૂ એક ભલા માણહની છે એની ખબર પડતા જ એ શંકરના ઘરે ઉપડ્યો. શંકર ભલે બીજવર હતો પણ એટલો મોટો પણ નહોતો. રૂપાથી ઉમરમા અઢારેક વરસ મોટો હશે પણ ખોરડું ખાધે પીધે સુખી. વળી માધવ ને કોણ જાણે કેમ પણ ઊંડે ઊંડે એવો ભરોસો હતો કે રૂપાની આવી પરિસ્થિતીમા થૉડો ઠરેલ માણસ કદાચ એની યાતના સમજી શકશે.
શંકરને ઘરમા એક સ્ત્રીની જરૂર હતી, દહેજની નહી ને વાત નક્કી થઈ ગઈ.
દેવ ઊઠી અગિયારશના લગન લેવાયા.રૂપાને મન મા બાપુ જે કરે તે એના ભલા માટે જ.રૂપલી માટે જીવન જ જાણે અટકી ગયું હતુ. જ્યાં માબાપુ કહે ત્યાં પરણવા એ તૈયાર હતી. મંગુ એ વાત જરાય બહાર પડવા ના દીધી. ઘર મેળે તૈયારી કરી લીધી.આ રીતે છોડી પૈણાવી પડશે એવી તો બિચારી ને શમણા મા ય કલ્પના નહોતી. બસ મનમા એક જ ફડક રહેતી કે બધું હેમખેમ પાર પડી જાય.
ગામ લોક કાંઈ જાણે સમજે તે પહેલા તો અગિયારશે માધવને આંગણે ઢોલ વાગવા માંડ્યા ને નાનો સરીખો મંડપ ભાઈઓ એ ભેળા મળી ઊભો કરી દીધો.
ગોરજ ટાણે જાન આંગણે આવીને ઊભી. વરને જોઈ ગામમા ચણભણ શરૂ થઇ ગઈ. અરે! આ તો બાજુના ગામનો શંકર છે. એની તો બૈરી બે મહિના પહેલા જ મરી ગઈ અને માધવને પણ ગામમા કોઈ ના મળ્યું તે બીજવરને પોતાની રૂપ રૂપના અંબાર સમી દિકરી સોંપી રહ્યો છે? કોઈ તો વળિ નિંરાત નો શ્વાસ લઈ બોલ્યું જે થયું તે સારૂં જ થયું. “મુવા આ રૂપલીનુ રૂપ જોઈ ગામના ગૈઢાં પણ લાળ ટપકાવતાં હતા, ને જુવાનિયા પોતાના કામધામ ભુલી સાકર પર કીડી ઉભરાય તેમ રૂપલી ના ઘરની આસપાસ ઉભરાતા રહેતા. નખ્ખોદિયાઓ ને કાંઈ કામ જ નહોતું સુઝતું”
ગામલોક વાત કરતાં રહ્યાને રૂપાનુ કન્યાદાન થઈ ગયું. એક ઉગતી કળી ખીલે તે પહેલા જ કરમાઈ ગઈ.જીવતરના કેટલાય ઓરતા અંતરમા જ ગોપાવી રૂપા ને લઈ શંકરની જાન વિદાય થઈ.

મંગુ, માધવ ને રૂપાના ભાઈઓ આંસુ નીતરતી આંખે રૂપા ને નજરો થી દુર જતી જોઈ રહ્યા ને આબરૂભેર દિકરીને વિદાય કર્યાનો શ્વાસ લઈ રહ્યાં

February 1st 2015

હાશકારો

કેલિફોર્નિઆની વાર્તા સ્પર્ધા બેઠક જે શ્રીમતી પ્રજ્ઞાબેન દાદભાવાળા ના “શબ્દોનુ સર્જન” દ્વારા આયોજિત કરવામા આવી હતી, એમા આ વાર્તા બીજા નંબરના ઈનામની હકદાર બની છે.

હાશકારો

સ્વાતિ હાથમા ચા નો કપ લઈ સવાર નો કુમળો તડકો માણી રહી હતી. ચારે કોર શાંતિ હતી સ્વચ્છ તડકો વાતાવરણ ને વધુ હુંફાળુ બનાવી રહ્યો હતો. શિયાળો હમણા જ પત્યો અને વાસંતી વાયરા શરૂ થવાનો આ સમય સવારના એક ખુશનુમા વાતાવરણ સર્જી જતું. હવામા એક તાજગી નો અનુભવ થઈ રહ્યો હતો. સ્વાતિ એ તાજગી ને પોતાના શ્વાસો મા ભરી રહી.

રવિવારની સવાર એટલે લોકો હજી ગોદડામા થી બહાર નિકળ્યા નહોતા. સોસાયટીમા ખાસ કોઈ ચહલ પહલ નહોતી.

આમ પણ અમદાવાદની જીંદગી આસાયેશ વાળી. હોતા હૈ ચલતા હૈ. લોકોને કોઈ કામની ઉતાવળ નહિ. રોજીંદા જીવનમા પણ મોટાભાગે વેપારી બપોરે ઘરે જમવા આવે અને બપોરિયું કરી ચાર વાગે પાછા દુકાને જાય. એવામા આ જતી ઠંડી ની સવારે કોઈ વહેલુ શા માટે ઊઠે?

હજી ગયા રવિવારે તો સ્વાતિ લંડન હતી. છ મહિના દિકરા વહુ અને પૌત્રી સાથે ભરપુર મજા કરી ત્રણ દિવસ પહેલા જ ભારત પાછી ફરી હતી. અમદાવાદ એરપોર્ટ ભાઈ લેવા આવ્યો હતો અને સીધો પોતાના ઘરે જ લઈ ગયો. છ મહિનાથી ઘર બંધ હતું, જો કે અવાર નવાર પંકજ જઈને સાફ સફાઈ કરાવતો. સ્વાતિની વર્ષો જુની બાઈને બોલાવી કામ પતાવતો. લક્ષ્મીબાઈ ઘરના સદસ્ય જેવી જ હતી. ઘરની એક ચાવી પણ એની પાસે રહેતી. સ્વાતિ ના આવતા પહેલા પણ પંકજ આગલે દિવસે જઈ ઘર ખોલાવી સફાઈ કરાવી અને રેફ્રીજરેટર શરૂ કરી આવ્યો. જરૂરી સામાન દુધ, થોડા શાકભાજી વગેરે જરૂરિયાતની વસ્તુ પણ ભરી દીધી. સ્વાતિ તો એરપોર્ટથી સીધી જ ઘરે જવા માંગતી હતી પણ પંકજ જીદ કરીને પોતાના ઘરે લઈ આવ્યો.

“બેના બે દિવસ તો આરામ કર, જરા થાક ઉતાર પછી ઘર તો છે જ ને.” ભાઈની જીદ સામે સ્વાતિ નુ કાંઈ ચાલ્યું નહિ. બે દિવસ રહી ગઈકાલે રાત્રે જ સ્વાતિ પોતાના ઘરે આવી. પોતાનુ ઘર અને પોતાની પથારી મળતા સ્વાતિ નિરાંતે ઊંઘી.

અત્યારે ચાની ચુસ્કી લેતા સ્વાતિની નજર અમિત ના ફોટા પર પડી. કેવા સપના અને કેવા અરમાન લઈ પોતે આ ઘરમા આવી હતી. જીંદગી એ પણ કેવા અવનવા ખેલ દેખાડ્યા. સ્વાતિ ભુતકાળની દુનિયામા સરી પડી.

વીસ વર્ષની ઉમર. હજી તો હમણા જ B.A. ની ડીગ્રી મળી અને મમ્મી પપ્પા છોકરો શોધવા માંડ્યા. સ્વાતિ પછી બે ભાઈ બહેન એટલે સ્વાભાવિક જ મા બાપને દિકરી પરણાવવાની ઉતાવળ.

કોલેજના બીજા વર્ષે જ સ્વાતિ અમિતને મળી હતી. અમિત એનાથી એક વર્ષ આગળ અને કોમર્સ વિભાગમા. અમિત ખુબ જ દેખાવડો. રાજેશ ખન્ના ને મળતો એનો ચહેરો. આખી કોલેજની છોકરીઓ એની સાથે વાત કરવા તલપાપડ, પણ અમિત ખુબ શરમાળ. કોઈની સામે આંખ ઉઠાવીને પણ ના જુએ. એ ભલો અને એનુ ભણવાનુ. ક્યારેય કોઈ ક્લાસ બંક ના કરે. બીજા છોકરાઓની જેમ કોલેજની બહાર ટોળટપ્પાં કરતો તો ક્યારેય દેખાય નહિ.

બીજી છોકરીઓ ની જેમ સ્વાતિને પણ અમિત ખુબ ગમતો પણ એની સાથે વાત કેમ કરવી એ મોટો સવાલ હતો. અચાનક જાણે કુદરતે જ એનો રસ્તો કરી આપ્યો. અમિતની નાની બેન અને સ્વાતિની નાની બેન સ્કુલમા એક જ ક્લાસમા. બન્ને એસ.એસ.સી મા. મીતા સ્વાતીની બહેન સાથે વાંચવા એના ઘરે આવી અને રાતે મોડુ થયું એટલે અમિત પોતાની બેનને લેવા સ્વાતિના ઘરે આવ્યો.

ઘર નો ડોરબેલ વાગ્યો અને સ્વાતિએ બારણુ ખોલ્યું. ક્ષણભર તો એ આંખ ચોળતી રહી ગઈ. પોતે જાગે છે કે સપનામા એ જાણવા પોતાના હાથ પર જાતે જ ચુંટી ખણી બેઠી. અમિતના અવાજે ચોંકી ગઈ.

“મીતા છે? હું એનો ભાઈ છું, એને લેવા આવ્યો છું.” સ્વાતિના ગળામા થી માંડ અવાજ નીકળ્યો. “અંદર આવો ને, બસ મીતા નાસ્તો કરી રહી છે, હું બોલાવી લાવું. તમે બેસો પ્લીઝ.”

આ એમની પહેલી મુલાકાત. પછી તો કોલેજમા આમને સામને થાય ત્યારે સ્મિતની આપ લે થાય. શરમાળ અમિત સ્વાતિમા શું જોઈ ગયો તે રામ જાણે, પણ સ્વાતિની હાજરી એને ગમવા માંડી.

પરિચયમા થી પ્રેમ ક્યારે પાંગર્યો એની બે મા થી કોઈને સુધ રહી નહિ. મીતા અને રીમાના માધ્યમથી ચીઠ્ઠીની અદલા બદલી શરૂ થઈ, કોલેજમા ક્યારે ગુટલી મારી શુક્રવારે મેટિની શો મા પિક્ચર જોવાના શરૂ થયા એનો હિસાબ ના રહ્યો.

અમિત B.COM. થઈ બેંકમા નોકરીએ લાગ્યો, અને બીજા વર્ષે સ્વાતિ ની કોલેજ પણ પુરી થઈ. છોકરા જોવાની વાત આવી એટલે સ્વાતિ મુંઝાણી. અત્યાર સુધી તો ઘરના થી અમિતની વાત છુપાવી હતી. ફક્ત રીમા ને પોતે એ સિવાય કોઈને આ પ્રેમ પ્રકરણની જાણ નહોતી, પણ હવે વધુ વખત વાત છુપાવાય એમ નહોતી. સ્વાતિ કોઈપણ રીતે અમિતને ગુમાવવા નહોતી માંગતી.

છેવટે હિંમત કરી એણે પોતાની મમ્મીને વાત કરી. અમિતને ઘરમા સહુ મીતાના ભાઈ તરીકે ઓળખતા. છોકરો ડાહ્યો, ભણેલો અને કમાતો હતો. પરિવારમા એક મોટી અને એક નાની બેન અને મા. સ્વાતિના મમ્મી પપ્પને કોઈ વાંધો નહોતો.

અમિત અને સ્વાતિ એ અમિતની માની રજા મળે એની રાહ જોવાની હતી.

અમિતની માને પોતાના કુળનુ પોતાની નાતનુ બહુ અભિમાન. તેઓ સહેલાઈથી માને એમ નહોતું, પણ દિકરાની જીદ આગળ કાંઈ ચાલ્યુ નહિ અને કમને લગ્ન માટે હા પાડવી પડી.

શરૂઆતના વર્ષો આનંદમા ગયા. લગ્નના બીજા વર્ષે સ્વાતિએ દિકરાને જન્મ આપ્યો અને સાસુનુ વર્તન થોડું કુણુ પડ્યું. સ્વાતિના સ્વભાવે પણ એમા પુરો ભાગ ભજવ્યો. સાસુના આકરાં શબ્દોને કે આકરાં સ્વભાવને એણે શાંતિથી સહન કર્યો. ક્યારેય સામે જવાબ ન આપ્યો, અને પવન ના જન્મ પછી તો દાદીનો પ્રેમ પોતરા પર અનરાધાર વરસવા માંડ્યો.

અમિતે મોટીબેન ના લગ્ન પણ ધામધુમથી કર્યા. ગજા બહાર ખર્ચો કર્યો. બેનને પરણાવવાની હોંશમા થોડું દેવુ પણ માથે ચઢ્યું, પણ મનમા ગણતરી હતી કે વાંધો નહિ, હજી તો જીંદગી આખી પડી છે. થોડી મહેનત વધુ કરીશ અને વધુ કમાઈ લઈશ.

માનવી ભરે બે ડગલાં ને કુદરત ચાર. “વક્ત” ફિલ્મ નો સીન યાદ આવી ગયો. ચા નો કપ અને રકાબી. કોઈ અભિમાન કામનુ નથી. રકાબી હોઠે મંડાય એટલામા તકદીરનુ પાનુ પલટાઈ જાય.

સ્વાતિની નજર સામે પણ એ કાળઘડી એ દિવસ તાદૃશ્ય થઈ ગયો. એ ક્ષણ તો ક્યારેય લોપાઈ નથી પણ આજે એ યાદ ફરી ઊભરી આવી.

દિવાળી ના દિવસો. ચારે તરફ ઘરની સફાઈ ને પિત્તળના કળશ લોટા અભરાઈથી ઉતારી ચકચકાટ કરવાના. મઠિયા ને સુંવાળી, ઘૂઘરા મગશ ની સોડમથી ઘર ને મહોલ્લો મહેકી ઉઠે. આડોશ પાડોશના બૈરાં આજ મારે ત્યાં તો કાલ તારે ત્યાં એમ સહિયારા દિવાળિના નાસ્તા બનાવવા મંડી પડે.

દેવ ઊઠી એકાદશી નો દિવસ. સ્વાતિ ને એની સાસુ ને બે ચાર પાડોશણો મઠિયા વણતા હતા ને અચાનક અમિત બેંક થી ઘરે આવ્યો.

સ્વાતિ “અમિત કેમ આજે વહેલા આવ્યા? કાંઈ કામ હતુ કે રજા શરૂ થઈ ગઈ?

અમિત “સ્વાતિ જરા મારી સાથે દવાખાને ચાલને, જરા અસુખ લાગે છે, હમણા રોજ તળેલું ને પકવાન ખાવાના થાય છે તે ગેસ થઈ ગયો લાગે છે, બેચેની લાગે છે. પંડ્યા સાહેબ બે ગોળી આપશે ને એટલે ઠીક થઈ જાશે. કાલ થી તો પછી રજા જ છે.”

અમિત અને સ્વાતિ દવાખાને જવા નીકળ્યા. ડોક્ટરે તપાસી ગોળી અને દવાનો ડોઝ બોટલમા ભરી આપ્યો.

બહાર આવી અમિત સ્કુટર ને કીક મારવા ગયો અને ઢળી પડ્યો. માસિવ એટેક અને ક્ષણમા અમિતના પ્રાણ જતા રહ્યા. બુમાબુમ થઈ રહી “શું થયું, શું થયું” કોઈ જઈ ડોક્ટરને બોલાવી લાવ્યું, પણ ખેલ ખતમ. ક્ષણમા હલતો ચાલતો વ્યક્તિ નશ્વર બની ગયો. સ્વાતિ અવાક બની ગઈ, અમિતને હલબલાવી રહી.

“અમિત ઊઠો, શુ ચક્કર આવી ગયા? અરે! કોઈ પાણી લાવો, મો પર છાંટો, અમિત હમણા ઊઠશે.”

હસતો અમિત મૃત દેહ બની પાછો આવ્યો. આખા મહોલ્લાની દિવાળી માતમ મા બદલાઈ ગઈ. અમિત ક્યારેય ખતમ ના થાય એવી રજા પર ઊતરી ગયો.

કનકબેનના અસલી સ્વભાવનો પરચો સ્વાતિને થવા માંડ્યો. અમિત ના મોતની જવાબદાર સ્વાતિને ગણી. છપ્પરપગી ને છિનાળવી ને કાંઈ જાતજાતના શબ્દોના તીર એના માસુમ હૈયાને વિંધતા રહ્યા.

ઘરમા એકમાત્ર કમાનાર અમિતના ઓચિંતા અવસાને ઘરને તિતર બિતર કરી નાખ્યું. બાકી હતું તે બન્ને નણંદો એ પણ ભાભીને પજવવામા કાંઈ બાકી ન રાખ્યું. હદ તો ત્યારે થઈ કે ગુસ્સા ના આવેશમા કનકબેને ધક્કો મારી સ્વાતિને ઘરની બહાર કાઢી મુકી. અંધારી રાતે ચાર વર્ષના પવન ને લઈ સ્વાતિ ઓટલે બેસી રહી. પાડોશીએ સ્વાતિના માબાપને ફોન કર્યો. બિચારા દોડતા આવ્યા અને સ્વાતિને પોતાના ઘરે લઈ જવા કાલાવાલા કરવા માંડ્યા, પણ સ્વાતિ પોતાનુ ઘર છોડી જવા તૈયાર ના થઈ.

છેવટે લોકલાજે કનકબેન ને સ્વાતિને ઘરમા લેવી પડી. સ્વાતિ એ કમર કસી. આમ રોદણા રડે જીંદગી ના જીવાય. પવનને ઉછેરવાની મારી જવાબદારી છે. ભણેલી છું. કાંઈક તો કામ મળી જશે. કોઈકે ભલામણ કરી, L.I.C. agent નુ કામ શરૂ કર. મોટુ પિયરયું છે. બધા તને મદદ કરવા તૈયાર છે. તારે ભીખ નથી માંગવાની. મહેનત કરી પૈસા કમાવાના છે.

સ્વાતિને ગળે વાત ઉતરી. જોઈતી તાલીમ લઈ કામ શરૂ કર્યું. શરૂઆતમા કનકબેન વાંધા વચકા કાઢતા.”તુ સમય કસમય બહાર જાય છે, પવનને મારે સાચવવાનો, લોકો શુ વાત કરશે, જુવાન વિધવા વહુ નો પગ કોઈ કુંડાળામા ના પડે” સ્વાતિ સામે જવાબ ના આપતી ને પોતાનુ કામ કરે જતી.

ધીરે ધીરે ઘરમા પૈસા આવવા માંડ્યા અને સ્વાતિનો સંયમ જોઈ કનકબેન કુણા પડ્યા.

બે વરસ પસાર થઈ ગયા. ત્રીસ વર્ષે વિધવા થયેલ સ્વાતિ સામે લાંબી જીંદગી પડી હતી. માબાપે બીજા લગ્ન કરી લેવાની વાત છેડી, પણ સ્વાતિનો એક જ જવાબ હતો, મારે પવન માટે બીજા પિતા કે મારા માટે બીજા પતિની જરૂર નથી.

સ્વાતિ ને જીવવાનુ બળ પવનને જોઈને મળતું. અમદાવાદની ગરમી ઠંડી નો વિચાર કર્યા વગર સ્કુટરની કીક મારી એ નીકળી પડતી. વર્ષો વિતતા ગયા. કનકબેન જીવલેણ બિમારીનો ભોગ બન્યા. સ્વાતિ એ ખડે પગે ચાકરી કરી. અંતરના આશિષ વરસાવતા કનકબેન પણ સ્વધામ પધાર્યા.

શાંતિથી વહેતી સ્વાતિની જીંદગીમા ફરી એક વળાંક આવ્યો.

પવન “મમ્મી ઘણા દિવસથી મારા મનમા એક વાત છે, તને પુછું કે નહિ એની અવઢવમા છું” “બેટા તારે કાંઈ પુછવાની જરૂર નથી. તારી મા છું, શું હું નથી જાણતી કે તારી ઈચ્છા વધુ અભ્યાસ માટે વિદેશ જવાની છે? તારા વિદેશ વસતા મિત્રો સાથેની તારી ફોન પર થતી વાતો, ઈન્ટરનેટ પર ભેગી કરતો માહિતી, બધાની મને જાણ છે. હું તો રાહ જોતી હતી કે ક્યારે તુ મને પુછશે?”

પવન એમબીએ કરવા અમેરિકા કે લંડન જવા માંગતો હતો પણ બે વાતની એને ચિંતા હતી કે મમ્મી એકલી પડી જશે અને આટલા બધા ફી માટેના પૈસાની જોગવાઈ ક્યાંથી થશે? સ્વાતિએ એની ચિંતાનો નિકાલ કરી દીધો.

પવનને અમેરિકા તો નહિ પણ લંડનની ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીમા એડમિશન મળી ગયું. હસતા મોઢે પોતાના આંસુ દિલમા છુપાવી સ્વાતિએ પવનને લંડન વળાવ્યો. લોકોએ જાતજાતની શિખામણ આપી.

“સ્વાતિબેન તમે મોટી ભુલ કરો છો, દિકરો હાથમા થી જતો રહેશે. એકવાર વિદેશ ગયેલા બાળકો ક્યારેય પાછા નથી આવતા”

સ્વાતિને ક્યાં કોઈની પરવા હતી. પહેલા પણ સમાજ સામે ઝઝુમી હતી અને હવે પણ. દિકરાને પાંખો આપી છે ઉડવા માટે, નહિ કે એની ગતિ રોકવા માટે. સ્વાતિ એ પોતાનિ દુનિયાનુ નિર્માણ ખુદ કર્યું હતું. દિકરા પર એને વિશ્વાસ હતો, એ જે પણ પગલું ભરે એમા એ ખુશ હતી.

એમબીએ થઈ પવનને લંડનમા જ સારી નોકરીની ઓફર મળી અને સાથે કામ કરતી રિયા ના પ્રેમમા પડ્યો. રિયા પંજાબી હતી પણ સ્વભાવની ખુબ સારી હતી. સ્વાતિએ ખુબ ધામધુમથી દિકરાના લગ્ન કર્યા અને હસીખુશી દિકરા વહુને લંડન રવાના કર્યા.

પવનની ખુબ ઈચ્છા હતી કે મમ્મી લંડન એમની સાથે આવી રહે, પણ સ્વાતિએ સમજાવટથી કામ લીધું. દિકરાને બાહેંધરી આપી કે અવાર નવાર એ લંડન આવતી જતી રહેશે પણ હાલ તો ભારતની દુનિયા એને માટે વધુ અનુકૂળ છે.

સ્વાતિનુ L.I.C. નુ કામ તો હજુ ચાલુ જ હતું પણ કામનો બોજ ઓછો કરી નાખ્યો હતો. વાંચનનો જે શોખ હતો એ હવે એ પુરો કરી રહી હતી અને એટલું જ નહિ પણ અઠવાડિએ એકવાર પાસેના વૃધ્ધાશ્રમમા જઈ વૃધ્ધ લાચાર બહેનો ભાઈઓને મળી સારુ પુસ્તક વાંચી સંભળાવતી.

એક દિવસ સવારના પહોરે ફોનની ઘંટડી બજી. લંડનથી પવનનો ફોન હતો. “મમ્મી તુ દાદી બનવાની છે, થોડા સમયમા જ લંડન આવવાની તૈયારી કર. હું ટિકીટ મોકલાવું છું.”

સ્વાતિના હાથમા પવને નેહાને મુકી ને સ્વાતિ ભાવવિભોર બની ગઈ. પોતાના પવનની દિકરી, આબેહુબ પવનની જ પ્રતિકૃતિ. હા રંગ રિયાનો છે, ગોરો ગોરો, બાકી તો નાનો પવન જ જાણે ફરી મારા હાથમા.

છ મહિના પૌત્રીને રમાડવામા એને માલિશ કરી નવડાવવામા, રિયાનુ ધ્યાન રાખવામા, અને પવનને ભાવતી વાનગી બનાવી ખવડાવવામા ક્યાંય પુરા થઈ ગયા. ભારત પાછા જવાનો સમય થઈ ગયો. રિયાના મમ્મી હવે આવવાના હતા એટલે સ્વાતિને ચિંતા નહોતી. નેહા વરસની થઈ જાય પછી જોયું જશે.

રસ્તેથી પસાર થતી રિક્ષાના હોર્ને એને ભાવ સમાધિમાથી જાગૃત કરી. અંદર જઈ બેગમાથી નેહાનો હસતો ફ્રેમમા જડેલો ફોટો બહાર કાઢી અમિતના ફોટાની બાજુમા મુકતા અમિતને જાણે દેખાડી રહી, “ જુઓ તમારી પૌત્રી, તમારી જ કાર્બન કોપી છે ને, કારણ પવન પણ તો તમારી જ પ્રતિકૃતિ છે.”

સ્વાતિના ચહેરા પરનો પરમ શાંતિ અને હાશકારાનો ભાવ જીવનની તપસ્યાનુ સરવૈયું હતું.

શૈલા મુન્શા

હ્યુસ્ટન ટેક્ષ્સાસ.

તા. ૧૧/૨૮/૨૦૧૪

February 3rd 2014

ખુમારી

આઈરીન એટલે હાસ્ય નો ખજાનો. હમેશ હસતો મુસ્કુરાતો ચહેરો. જ્યારે એ આઠ વર્ષની હતી ત્યારે માબાપ બ્રઝિલ થી અમેરિકા આવીને વસ્યા.આઈરીન ને નાનપણથી શિક્ષીકા બનવાનો શોખ અને તે એણે પુરો પણ કર્યો. છેલ્લા પચીસ વર્ષથી પ્રાથમિક શાળામા ચોથા ધોરણ ના વિધ્યાર્થીઓ ને ભણાવતી. ક્યારેય એને ઘરે રહેવુ ના ગમે.
મોટાભાગની સ્પેનિશ સ્ત્રી ની જેમ આઈરીનની સામાન્ય ઊંચાઈ પણ બાંધો એકવડો એટલે ચાલ પણ ઝડપી. જ્યાં જાય ત્યાં આજુબાજુ ખુશી ને સ્ફૂર્તિ નો માહોલ આપોઆપ રચાઈ જાય.
મારો ને એનો પરિચય લગભગ દશ વર્ષથી. અમે બન્ને એક જ શાળામા સાથે કામ કરીએ.૨૦૧૨ ની શરૂઆતમા એને ખબર પડી કે લીવર નુ કેન્સર છે. પ્રાથમિક અવસ્થામા જ ખબર પડવાથી તરત જ સારવાર શરૂ થઈ ગઈ. રેડિએશન કેમો થેરપી વગેરે. એની આડ અસર પણ દેખાવા માંડી. વાળ ખરવા માંડ્યા, આંખની પાંપણ પણ ખરી ગઈ, પણ એના ચહેરાનુ હાસ્ય ના ખર્યું. રેડિએશન લઈને પણ સ્કુલે આવવાનુ અને માથે સ્કાર્ફ બાંધીને પણ આવવાનુ. વેદના ની કોઈ નિશાની ચ્હેરા પર ફરકવા ના દે.
થોડા વખત પછી જ્યારે રેડિએશન બંધ થયું ત્યાર પછી સરસ મજાની વીગ પહેરીને આવવા માંડી. પોતાની જાત પર પણ હસી શકે. જમવાના સમયે કોઈ શિક્ષીકા ને સરસ મેકપ મા જુવે એટલે હસે “યાર હમણા સવારના મારો સમય ઘણો બચી જાય છે. મેકપ કરવા માટે વહેલા નથી ઉઠવું નથી પડતું.
ગયા વર્ષે નિવૃતિ લેવાનો વિચાર કરતી હતી, પણ માંડી વાળ્યો. ઘરે રહી ને શું કરવું?
હમણા બે દિવસ પહેલા અમે જમવાના સમયે સાથે થઈ ગયા. એ જ ખુશખુશાલી ચહેરા પર. મને કહે “Ms Munshaw 55 and up” મને તો કાંઈ સમજ જ ના પડી. મને કહે “હવે આ વર્ષે તો હું ખરેખર નિવૃતિ લેવાની છું, અને અમે અહીં થી બીજે રહેવા જવાના છીએ. ઘણા વર્ષ નોકરી કરી હવે જીવનની બીજી બાજુ પણ માણી લઉં.”
અહીં ટેક્ષ્સાસ મા જ એક નાનુ શહેર છે જ્યોર્જ ટાઉન અને ત્યાં એક કોમ્યુનીટી ખાસ બનાવવામા આવી છે જ્યાં ૫૫ વર્ષથી વધુ વયના માણસો માટે ઘર ઘણા ઓછા ભાવે મળે. ઉપરાંત અંદર જ ઘણી જાતની પ્રવૃતિ માટે નાની નાની ક્લબ. તમને જે શોખ હોય તે તમે પુરા કરી શકો. માટી ના વાસણ બનાવવા હોય, બાગકામ કરવું હોય, પત્તા રમવા હોય, તરતા શિખવું હોય, ટુંકમા તમને તમારી ઉમરના લોકો નો સાથ મળી રહે.
હું ને મારા પતિ અમે બન્ને જણ ત્યાં રહીશું.મને મન થશે તો ત્યાં પાસેની સ્કુલમા અઠવાડિયામા બેત્રણ દિવસ જઈને લાઈબ્રેરી મા પુસ્તકો ગોઠવવામા મદદ કરીશ. પાછી મને હસતાં હસતાં કહે “મે તો મારા પતિને કહી દીધું છે કોઈ ગમી જાય તો મને બતાડી રાખજે, એને જરા તારા સ્વભાવથી પરિચીત કરી દઉં જેથી હું ઉપર જઉં ત્યારે એને તકલીફ ના પડે”
આઈરીન ગઈ પછી મને બીજા શિક્ષકે કહ્યું કે આઈરીન નુ કેન્સર વકર્યું છે અને ખબર નહિ હવે વરસ કે છ મહિના કેટલો સમય એની પાસે છે?
આઈરીનની ની આ ખુમારીને હું મનોમન વંદી રહી.
(સત્ય ઘટના પર આધારિત)

શૈલા મુન્શા. તા ૦૨/૦૨/૨૦૧૪

July 30th 2013

સ્વાતંત્ર્ય

શકુંતલાબેન ના પતિ એન્જીનિયર હતા.ભારતમા સારી નોકરી હતી પણ બાળકોને વિદેશમા ભણવાની તક મળે એમ વિચારી કેનેડા ના વીસા માટે ફોર્મ ભર્યું હતું ને નસીબ જોગે કેનેડા ના વીસા મળી ગયા.
રૂપેન બારમા ધોરણમા હતો અને એના પપ્પાને પોઈંટ સીસ્ટમ પર કેનેડા આવવાનુ થયું. પપ્પા એંન્જિનીયર અને મમ્મી મુંબઈમા સ્કુલમા શિક્ષીકા એટલે થોડા જ વખતમા બન્નેને સારી નોકરી મળી ગઈ. રૂપેનને પણ સારી કોલેજમા એડમિશન મળી ગયું. પપ્પાને પગલે એને પણ એન્જીનિયર કોલેજમા એડમિશન લીધું. શકુંતલાબેન નો પરિવાર સારી રીતે કેનેડા ગોઠવાઈ ગયો.
રૂપેન ને પણ ભણતર પત્યાં પછી સારી કંપની મા નોકરી મળી ગઈ. રૂપેન એકનો એક દિકરો અને કુટુંબ પણ ખાનદાન, એટલે સારા ઘરની છોકરીઓના માંગા આવવા માંડ્યા.
શકુંતલાબેન-“દિકરા તારી ઉમર પરણવાની થઈ છે પણ અમારા તરફથી કોઈ દબાવ નથી. તને કોઈ છોકરી પસંદ હોય તો મને ખુલ્લા દિલે જણાવ. તારી પસંદગી પર અમને પુરો ભરોસો છે.”
રૂપેન-“મમ્મી મારી ઈચ્છા આપણા દેશમા થી છોકરી પસંદ કરવાની છે.અહીં જન્મી મોટી થયેલી છોકરીઓ ના વિચારો સાથે કદાચ મારા વિચાર મળતા ન આવે, અને હવે ભારતમા પણ છોકરીઓ સારૂં ભણે છે, નોકરી અર્થે દેશ પરદેશ જાય છે માટે મારી પહેલી પસંદ આપણો દેશ છે.”
રૂપેનને સંધ્યા મળી ગઈ, જેવી એને જોઈતી હતી એવી, અને સંસાર સુખે વહેવા માંડ્યો. સરસ મજાના બે બાળકો અમી અને શોધન ઘરમા કિલ્લોલવા માંડ્યા.કેનેડામા રહેવા છતાં સહુ સાથે રહેતા અને સંધ્યાને નોકરીએ જતાં બાળકોની ચિંતા ના રહેતી.શકુંતલાબેને પોતાની નોકરીમા થી રાજીનામુ આપી ઘરે રહેવાનુ પસંદ કર્યું અને બાળકોને સંભાળવાની જવાબદારી સ્વેચ્છાએ પોતાના હાથમા લઈ લીધી.અમી અને શોધન દાદા દાદી ના પ્રેમ સાથે મોટા થવા માંડ્યા.
વર્ષો પસાર થયા ને અમી સોસીઓલોજી સાથે ગ્રેજ્યુએટ થઈ.
એક દિવસ સંધ્યાએ અમી ને પુછ્યું “બેટા હવે આગળ શો વિચાર છે? વધુ અભ્યાસ કરવો છે? તારા મિત્રો માથી તને કોઈ પસંદ છે? લગ્ન કરવા તૈયાર છે?
અમી-” મા, આગળ ભણવાની તો હમણા ઈચ્છા નથી. હું તને વાત કરવાની જ હતી. ગયા વર્ષે આપણે ભારત ગયા અને ત્યાંથી આપણે વડોદરા ગયા, ત્યાં આપણા પાડોશી ડો. દીનાનાથ મહેતાનો છોકરો મહેશ મને ગમી ગયો હતો અને નશીબજોગે ગયા વર્ષે વધુ અભ્યાસ અર્થે એને અહીં ટોરન્ટો ની કોલેજમા જ એડમિશન મળ્યું અને એ અહીં ભણે છે.” સંધ્યાએ એની વાત વચ્ચે જ કાપતાં કહ્યું ” મને એની ખબર છે. આપણા ઘરે જ તો ફોન આવ્યો હતો અને દીનાનાથ ભાઈ અને સુમનભાભી એ એનુ ધ્યાન રાખવાની ભલામણ પણ કરી હતી. આપણે કેલગરી અને એ ટોરન્ટો પણ નાતાલના વેકેશનમા આપણા ઘરે આવ્યો હતો.
બસ મા ત્યારેજ અમારા વચ્ચે વધુ વાતચીત થઈ અને અમે બન્ને એકબીજા સાથે ફેસબુક અને ઈમૈલ થી સતત સંપર્કમા છીએ, એકબીજાને પસંદ કરીએ છીએ અને પરણવા માંગીએ છીએ.
સંધ્યાએ તરતજ ઘરમા રૂપેન, શકુંતલાબેન સસરા રમેશભાઈ સહુને વાત કરી. બન્ને કુટુંબ વચ્ચે વાતચીત થઈ અને ઉનાળાની રજામા વડોદરા મા લગ્ન લેવાયાં.
પરણીને થોડા જ દિવસોમા અમી અને મહેશ પાછા આવ્યા. અમીએ ટોરન્ટોમા નોકરી શોધવા માંડી અને થોડા વખતમા નોકરી મળી પણ ગઈ.
લગ્નને છ મહિના પણ નહોતા થયા અને એક દિવસ બપોરે અમી નો ફોન આવ્યો. ફોન શકુંતલાબેને ઉપાડ્યો. “દાદી હું મહેશ સાથે રહી શકું એમ નથી, મારે છુટાછેડા લેવા છે” શકુંતલાબેન ના હાથમાથી ફોન પડતાં રહી ગયો. સ્તબ્ધ બની બોલી ઊઠ્યા, “અમી બેટા શું થયું વાત તો કર, આમ સાવ છેલ્લે પાટલે બેસવાની વાત કેમ કરે છે? તારા મમ્મી પપ્પા કામે ગયા છે, એક કામ કર તું થોડા દિવસ અહીં આવ અને આપણે શાંતિથી પરીસ્થિતી નો ઉકેલ લાવવા પ્રયત્ન કરીએ.”
અમી-“દાદી ત્યાં આવવાની કોઈ જરૂર નથી, મહેશ માવડિયો છે અહીં રહીને પણ બધું એની મમ્મીને પુછીને જ કરવાનુ. એના સ્વભાવની આ બાજુ મે પહેલા જોઈ જ નહોતી. માબાપને માન આપવું એક વાત છે અને માને પુછી ને જ બધું કરવું એ બીજી વાત છે. આ રીતે હું ના રહી શકું.”
દાદી-“અમી બેટા આ કોઈ મોટી વાત નથી શાંતિ થી મહેશ સાથે વાત કર, તારા વિચાર એને જણાવ. મને ખાત્રી છે કે મહેશ જરૂર સમજશે.
અમી-“દાદી તમને શું લાગે છે? મે મહેશ સાથે વાત નહિ કરી હોય? મહેશ સમજવા તૈયાર જ નથી તો હું શા માટે નમતું આપું? ભણેલી છું સારી નોકરી છે, હું મારા પગ પર ઉભી રહી શકું એમ છું.મારું અસ્તિત્વ મારી સ્વતંત્રતા મારે ગુમાવવી નથી.
શકુંતલાબેન સ્તબ્ધ બની અમીની વાત સાંભળી રહ્યાં.શું પોતાના ઉછેર મા કોઈ ખામી રહી કે યુવા પેઢીની સહનશક્તિ ને મર્યાદા આવી ગઈ? નારી સ્વાતંત્ર્ય ક્યાં જઈ પહોંચશે?????

શૈલા મુન્શા તા ૦૭/૩૦/૨૦૧૩

May 21st 2013

મીશેલ

મીશેલ માટે આજે ખુબજ આનંદનો દિવસ હતો. એની દિકરી કિઆના નુ આજે “Bridal shower” હતું. કિઆના ને એલન બે વર્ષથી મિત્રો હતાં. કિઆના રજીસ્ટર્ડ નર્સ હતી અને એલન ડોક્ટર. બન્ને એકજ હોસ્પિટલમા કામ કરતાં હતા. સાથે કામ કરતાં કરતાં પરિચય વધતો ગયો અને ધીરે ધીરે પરિચય પ્રેમમા પલટાતો ગયો.
કિઆના સ્વભાવે ખુબ આત્મ નિર્ભર હતી. આજના જમાનાની યુવતી હતી. અમેરિકાની પ્રથા પ્રમાણે બારમા ધોરણ પછી કોલેજમા એડમિશન પોતાની સ્કોલરશીપ પર લીધું અને ભણવા સાથે સાંજે મેક્ડોનાલ્ડમા કામ કરી પોતાની જરૂરિયાત માટે આવક ઊભી કરી. બને ત્યાં સુધી એ મા બાપની પૈસે ટકે મદદ લેવા નહોતી માંગતી.
મધ્યમવર્ગી કુટુંબ, કિઆનાની મા સ્કુલમા શિક્ષીકા અને પિતા બેંકમા નોકરી કરે. બે બાળકો, મોટી કિઆના અને નાનો ભાઈ એંજલ. બાળકો બન્ને ભણવામા હોશિયાર, એંજલ તો રમત મા પણ એટલો જ આગળ. સ્કુલમા સોકર ટીમનો કેપ્ટન. ઈન્ટર-સ્કુલ હરિફાઈમા હમેશ જીતીને કેટલાય મેડલ મેળવી ચુક્યો હતો. નાનો એટલે વિશેષ લાડકો પણ ખરો. એની ઈચ્છા એર ફોર્સ પાઈલોટ બનવાની, બસ આકાશને આંબવાની ને મીશેલ એની ઈચ્છા પુરી કરવા હમેશ તૈયાર.
મીશેલ માઈકલ ને પણ સમજાવતી, “માઈક આપણે દિકરાની ઈચ્છા પુરી કરવામા મદદ કરવી જોઈએ, મને ખબર છે કે તને ઊંચાઈ નો ડર લાગે છે. તું ચોથા માળેથી પણ નીચે જોવા રાજી નથી હોતો અને એટલે જ તું ક્યારેય વિમાની મુસાફરી પસંદ નથી કરતો. આપણે આજ સુધી એટલે જ અમેરિકાની બહાર ક્યાંય ફરવા નથી ગયા, પણ તારા આ ડરને કારણે આપણે આપણા બાળકનો વિકાસ રોકી ના શકીએ”
કિઆનાએ વધુ અભ્યાસ માટે નર્સીંગ કોલેજમા એડમિશન લીધું અને એંજલે પાઈલોટ બનવાની તૈયારી કરવા માંડી. મીશેલે હાશકારો અનુભવ્યો.દિવસો રોજીંદી ઘટમાળે વહી રહ્યા હતાં. કિઆના પાસેના શહેરમા જ ભણતી હોવાથી દર પંદર દિવસે ઘરે આવતી, એંજલે બારમા ધોરણ પછી બેવર્ષ પોતાના શહેરમા જ એડમિશન લીધું હતું કારણ પછી આગળ અભ્યાસ માટે એને એરફોર્સ એકેડેમી ની કોલેજમા જવાનુ હતું જે દુરના શહેરમા હતી.
એંજલને નાનપણથી જાતજાતની કાર વિશે જાણવું ખુબ ગમે.રમકડાં પણ બધા જાતજાતની કારના જ હોય. એ મીશેલ ને હમેશ કહેતો “મા હું મોટો થઈ લેક્ષસ ચલાવીશ, અને મીશેલ ઉત્તર આપતી, બેટા તું જો સ્કોલરશીપ મેળવી બારમા ધોરણમા પાસ થઈશ તો જરૂર તને લેક્ષસ અપાવીશ” માઈકલ ઘણીવાર કહેતો, “મીશેલ અત્યારથી ખોટા સપના ના દેખાડ. આપણી કાંઈ એટલી હેશિયત નથી કે દિકરાને લેક્ષસ અપાવીએ. આપણે ટોયોટા ને ફોર્ડ મા ફરીએ છીએ ને એંજલને લેક્ષસ અપાવવાની વાત કરે છે?” અને મીશેલનો એક જ જવાબ હતો “માઈક અત્યારથી શું કામ ચિંતા કરે છે? બધું થઈ રહેશે, ને ચર્ચાનો અંત આવતો.
એંજલ બારમા ધોરણમા ૯૫% મેળવી પાસ થયો અને આગળ ભણવા માટે સ્કોલરશીપ પણ મળી. એંજલ ને અઢાર વર્ષ પુરા થયા અને મીશેલે માઈકને સમજાવી એંજલને એની મનપસંદ ગાડી “લેક્ષસ” એની વર્ષગાંઠે અપાવી.એંજલની ખુશી નો પાર ન રહ્યો.
“મોમ તે મને મારી મનપસંદ ગાડી અપાવી, અને હું પાઈલોટ બની તને દુનિયાની સેર કરાવીશ. પપ્પાને ભલે ઊંચાઈનો ડર લાગે, એમને ન આવવું હોય તો કાંઈ નહી આપણે મા દિકરો દેશ વિદેશ ફરશું” દિકરાના ચહેરા પર છલકતી ખુશીથી માઈકલ પણ બોલી ઉઠ્યો, “બેટા તું જો પાઈલોટ બનીશ તો હું પણ તારી મમ્મીનો ફરવામા સાથ આપીશ, ને તારી સાથે આસમાને ઊડીશ.” પપ્પાની આ હિંમતે સહુ હસી પડ્યા. મીશેલે હાશકારો અનુભવ્યો ને પ્રભુનો પાડ માન્યો.હસી ખુશીમા દિવસો પસાર થવા માંડ્યા.
મીશેલની સરળ વહેતી જીંદગીમા પહેલો દુઃખનો પહાડ તુટી પડ્યો. મીશેલ સ્કુલમા હતી ને બેંકમા થી ફોન આવ્યો, “મીશેલ તમે જલ્દી મેમોરિઅલ હર્મન હોસ્પિટલ પહોંચો, મી. માઈકલ અચાનક બેંકમા બેભાન થઈ ગયા અને અમે એમને હોસ્પિટલ લઈ જઈ રહ્યા છીએ. મીશેલ બબાકળી બની ગઈ, એક ક્ષણ તો શું કરવું એની સુઝ ના રહી. સવારે તો માઈક એકદમ સરસ હતો, માથુ દુખવાની પણ ફરિયાદ નહોતૉ કરતો, સરસ મજાનો બ્રેકફાસ્ટ પણ બન્ને જણે સાથે જ કર્યો હતો અને સાથે જ કામે જવા નીકળ્યા હતા. સાંજે બન્ને જણ સાથે એંજલની સોકરની રમત જોવા જવાના હતા અને અચાનક આ શું?
મીશેલ તરત જ સ્કુલ સેક્રેટરીને વાત કરી હોસ્પિટલ જવા નીકળી. રસ્તામા થી જ કિઆનાને અને એંજલને ફોન કર્યા, કિઆના નો ફોન એ ક્લાસમા હોવાથી વાઈબ્રેટ પર હોતો, જેમ તેમ મેસેજ મુક્યો અને તરત હ્યુસ્ટન આવી જવા કહ્યું.
એંજલે ફોન ઉપાડ્યો એને પણ પપ્પાની તબિયત બગડી હોવાના સમાચાર આપી તરત મેમોરિઅલ હર્મન હોસ્પિટલ પહોંચવા જણાવી મીશેલે માંડમાંડ મનને કાબુમા રાખી ગાડી હોસ્પિટલના રસ્તે વાળી.
હોસ્પિટલના દરવાજે જ બેંકના મેનેજર એની રાહ જોઈને ઊભા હતાં.જેવી મીશેલ આવી, એની પાસે જઈ સાંત્વન આપતાં કહ્યું “મીશેલ તમે ચિંતા ના કરો, માઈકલને સમયસર હોસ્પિટલ લઈ આવ્યા અને તરત સારવાર શરૂ થઈ ગઈ છે. ડોક્ટરોનુ કહેવું છે કે માસીવ એટેક છે માટે ઓપન હાર્ટ સર્જરી કરવી પડશે.”
મીશેલને કાને જાણે કાંઈ સંભળાતું નહોતું, માઈક અને હાર્ટ એટેક? માઈકને તો ક્યારેય તાવ સરખો આવ્યો નથી અને અચાનક આશું થઈ ગયું? થોડીવારમા એંજલ પણ આવી પહોંચ્યો અને કિઆના પણ બે કલાકમા ઓસ્ટીનથી આવી ગઈ. બધા હાજર હતાં પણ માઈકલ I.C.U. મા હતો. કોઈને અંદર જવાની રજા નહોતી, ફક્ત મીશેલ માઈકની બાજુમા એના માથે હાથ ફેરવતી બેઠી હતી. સતત પ્રાર્થના ચાલુ હતી. માઈકને કાનમા કહી રહી હતી કે “માઈક જલ્દી બેઠો થઈ જા, હજી તો આપણે દેશ વિદેશની મુલાકાતે જવાનુ છે.”
થોડીવારમા તો મીશેલ ના સહ કાર્યકરો અને માઈકલની બેંકના સહ કાર્યકરો પણ હોસ્પિટલ આવી પહોંચ્યા. સહુ નીચે બેઠા હતા કારણ બધાને અંદર જવાની રજા નહોતી. કિઆના ને એંજલ પણ એકબીજાનો હાથ પકડી કાચની બારીમાથી પપ્પાને જોઈ રહ્યા હતાં ને પપ્પાને ભાનમા લાવવા પ્રભુ પ્રાર્થના કરી રહ્યાં હતા.
અચાનક ડોકટરોની દોડાદોડી ને મીશેલને બહાર જવા વિનંતી. અંતિમ પ્રયાસો, હાર્ટ પંપીંગ પણ ક્ષણમા માઈકલના શ્વાસ થંભી ગયા. મીશેલ ફાટી આંખે જોતી રહી માઈકલના ચહેરા પર સફેદ ચાદર.
દિવસો પસાર થતાં ગયા, મીશેલ માની જ નોહોતી શકતી કે આમ અચાનક માઈક એને છોડીને જતો રહ્યો. કાંઈ કહેવા બોલવાનો સમય ના રહ્યો, કેટલાય સપના અધુરાં રહ્યાં. વર્ષોથી મીશેલ ને માઈક સવારે સાથે બ્રેકફાસ્ટ કરી ને કામે જવા નીકળે. કિઆના ને તો પાછું જવું પડ્યું કારણ કેટલા દિવસ ભણવાનુ છોડી રહી શકે પણ એંજલ સાથે હતો અને અત્યારે મીશેલનો એજ સહારો હતો. માને સમજાવી હિંમત આપી સ્કુલે જવાનુ કહ્યું. કામમા મન પરોવાય તો મા આઘાતમા થી બહાર આવે એજ એંજલની ઈચ્છા હતી.
સવારે વહેલા ઊઠી એંજલે મા માટે કોફીને નાસ્તો તૈયાર કર્યોને મીશેલને બોલાવી. બ્રેકફાસ્ટ ટેબલ પર બેસતાં મીશેલની આંખમા આંસુ ધસી આવ્યા, સામેની ખાલી ખુરશી ને જોતી રહી, એંજલે માને બાથમા લીધી, માથે હાથ ફેરવતો બોલી રહ્યો, “મા હું તારી સાથે છું ને, તું જરા પણ ચિંતા ના કર, તું જ તો હમેશ અમને બધાને હિંમત આપતી હોય છે, જે થાય તે પ્રભુની મરજી પ્રમાણે જ થાય છે. તો આજે તું હિંમત હારી ગઈ? મને મારી હમેશ સરસ મજાની તૈયાર થતી હસતી મા જોઈએ છે.”
મીશેલને હમેશ બધું મેચીંગમા જોઈએ. ડ્રેસના કલર પ્રમાણે પર્સ, પગના સેન્ડલ, મેચીંગ જ્વેલરી, વાળની સ્ટાઈલ. માઈક પણ હમેશ એના વખાણ કરે, સ્કુલમા પણ બધા મીશેલનો દાખલો આપે કારણ જ્યાં મીશેલ હોય ત્યાં હમેશ ખુશનુમા આનંદ નુ વાતાવરણ હોય. એની આભા એવી કે લોકો પોતાનુ દુઃખ ભુલી જાય.
આજે માઈકના ગયા બાદ પહેલો દિવસ હતો જ્યારે મીશેલ પાછી કામે જવા તૈયાર થઈ હતી અને એનો વેશ જોઈ એંજલ બોલી પડ્યો કે મારે મારી પહેલાની સરસ મજાની તૈયાર થતી હસતી મા જોઈએ છે.
દિવસો પસાર થતા ગયા. કિઆના નુ ભણતર પુરૂં થયું અને એને ઓસ્ટીનમા જ હોસ્પિટલમા નર્સની નોકરી મળી ગઈ. માઈકને ગયે પણ વરસ થઈ ગયું. એંજલ ને મીશેલ સમર વેકેશન મા થોડા દિવસ ઓસ્ટીન કિઆના સાથે રહ્યા ને પછી એંજલની લેક્ષસમા રોડ ટ્રીપ માટે નીકળી પડ્યા.લાસ વેગસ, યલોસ્ટોન, કેલિફોર્નીઆ વગેરે સ્થળોની સફર કરી મહિનાની મોજ કરી ઘરે પાછા આવ્યા. સફર દરમિયાન મીશેલ ઘણીવાર એંજલને ટોકતી ગાડી ધીમે ચલાવવા માટે.”એંજલ તું ગાડી ચલાવે છે, વિમાન નહિ.તમારી ઉંમરના છોકરાંઓ ની આજ તકલીફ છે જીંદગી બસ તેજ રફતારે જીવવી છે, ને એંજલ હર વખત હસીને વાત ટાળી દેતો.
મીશેલ ના જીવનનુ એકજ ધ્યેય હતું, બન્ને બાળકો એમના જીવનમા ખુબ આગળ વધે અને સારો જીવનસાથી મેળવી પોતાની જીંદગીમા સ્થાયી થાય.ઓગસ્ટ મહિનો શરૂ થઈ ગયો હતો ને થોડા દિવસોમા સ્કુલ નુ નવું વર્ષ શરૂ થશે એની તૈયારી મીશેલ કરી રહી હતી અને સાથે એંજલ પણ આ વર્ષે બીજી કોલેજમા જવાનો હોવાથી એની પણ બધી તૈયારી કરવાની હતી.એંજલના ગયા બાદ મીશેલ ઘરમા એકલી પડવાની હતી. માઈકના ગયા બાદ એંજલનો ઘણો સહારો હતો પણ જીંદગી ક્યાં કોઈ માટે રોકાય છે, એટલે મીશેલ પણ અત્યારથી મન મક્કમ કરી રહી હતી.
ઓગસ્ટની ૧૪મી એ શિક્ષકો માટે સ્કુલનો પ્રથમ દિવસ હતો. વિધ્યાર્થીઓ માટે એક અઠવાડિયા પછી સ્કુલ શરૂ થવાની હતી અને કોલેજ તો સપ્ટેમ્બરમા લેબર ડે વીક એન્ડ પછી ખુલવાની હતી.
મીશેલ આજે ખુબજ સરસ તૈયાર થઈ હતી કારણ આજે સ્કુલમા ચર્ચ તરફથી શિક્ષકો માટે જમવાની વ્યવસ્થા હતી.ચર્ચના બધા સભ્યો સરસ તૈયાર થઈ સંદર રીતે ટેબલો તૈયાર કરી અને બધા શિક્ષકો માટે સરસ ભેટ વગેરે લાવી સ્કુલના પ્રથમ દિવસે સહુનુ પ્રેમથી સ્વાગત કરતાં. બધા શિક્ષકો પણ સરસ તૈયાર થઈ આવતાં. બે મહિના ના વેકેશન પછી સહુ મળતાં એટલે કંઈ કેટલીય વાતો અને કેટલાય અનુભવો એકબીજા ને કહેવાના હોય. સરસ ભોજન અને પાછી ભેટ પણ મળવાની હોય એટલે સહુ ખુશી આનંદમા હોય. ઘણા શિક્ષકો તો વર્ષોથી સાથે કામ કરતા હોય એટલે સ્કુલ એમનુ જાણે બીજું કુટુંબ હોય એમ સહુ એકબીજાના સુખ દુઃખના સાથી હોય.
બપોરે ત્રણ સાડા ત્રણે વાગે સહુ સરસ મજાનુ ભોજન અને હસી ગમ્મત કરતાં છુટા પડ્યા. મીશેલે સ્કુલમાથી નીકળતા એંજલને ફોન કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો. બજારમાથી કાંઈ લેવા કરવાનુ હોય તો મીશેલ લેતી જાય જેથી ઘરે પહોંચી પાછું નીકળવું ના પડે પણ એંજલના ફોનની ઘંટી વાગતી રહી.એંજલ સુઈ ગયો લાગે છે એમ વિચારી મીશેલ ઘર તરફ વળી.
મીશેલની આદત કે હમેશ સ્કુલથી ઘરે પહોંચી એક તરફ પોતાની કોફી બનાવે અને સાથે કિચનના ટીવી પર ચાર વાગ્યાના સમાચારની ચેનલ ચાલુ કરે.સમાચાર ચાલુ કરી મિશેલ હાથમા કોફીનો કપ લઈ બ્રેક્ફાસ્ટ ટેબલ તરફ વળી. કોફીનો કપ ટેબલ પર મુકતાં કાને શબ્દ અથડાયા.
સંવાદદાતા કહી રહ્યો હતો, “આપ જોઈ રહ્યા છો એ લેક્ષસ ગાડી હમણા જ થોડીવાર પહેલા ઝડપને કારણે વળાંક પર આ ઝાડ સાથે અથડાઈ અને વાહન ચાલકનુ ઘટના સ્થ્ળે જ અવસાન થયું.” મીશેલની નજર ટીવી તરફ વળી અને એના હાથમાં થી કોફીનો કપ સરકી ટુકડે ટુકડા થઈ ગયો. મીશેલ ફાટી અંખે લેક્ષસની નંબર પ્લેટ જોઈ રહી.
એંજલ હમેશ માટે સુઈ ગયો હતો.
બે વર્ષ વિતી ગયા એ વાતને. મીશેલ સ્કુલની સાથે ચર્ચની પ્રવૃતિ મા વધુ પરોવાતી ગઈ. સેવાભાવી કાર્યોમા સમય આપવા માંડી. પ્રભુની મરજી ને પોતાનો જીવન મંત્ર બનાવી દીધો, પણ એંજલની એક વાત હમેશ યાદ રાખી. આજ પણ મીશેલ જ્યારે સ્કુલે જવા તૈયાર થાય તો એજ હસતી અને બધું મેચીંગ પ્રમાણે પહેરતી મીશેલ જોવા મળે. દુઃખને પચાવી જઈ દુનિયા સમક્ષ એંજલ અને માઈકને ગમતું સ્વરૂપ ધારી રહી.
આજે મીશેલની ખુશી નો પાર નહોતો. કિઆનાનુ “Bridal Shower” હતું.

શૈલા મુન્શા. તા એપ્રીલ ૧૩/૨૦૧૩.

February 23rd 2013

આવકાર

સવાર નો સમય હતો, પુનિત દુકાને જવા નીકળી ગયો હતો. રોજ બાર વાગે દુકાનેથી માણસ જમવાનુ ટીફિન લેવા આવે એટલે રીમા જેવો પુનિત જાય કે સહેજ વાર ચા ની ચુસકી લેતાં છાપાં પર નજર ફેરવી લે ને પછી રોજીંદા કામે વળગે. એક ની એક દિકરી નેહા કોમ્પ્યુટર એન્જિનિયર બનવા બેંગલોર ભણવા ગઈ હતી એટલે ઘરમા બે જણ, રીમા ને પુનિત. પહેલા તો રીમા પણ નિયમીત દુકાને જતી પણ છેલ્લા થોડા સમય થી કમર ના દુખાવા ના કારણે રીમા એ દુકાને જવાનુ બંધ કર્યું હતું.
રીમા નુ કોઈ કામ માં ચિત્ત ચોંટતુ નહોતું.હાથ કામ તો કરી રહયા હતા રોજની આદત મુજબ પણ નજર ફરી ફરીને મોબાઈલ ફોન પર જતી ને ઘડિયાળ ના કાંટા પર.સમય જાણે સ્થિર થઈ ગયો હોય એવું એને લાગતું. આજે નેહાનુ પરિણામ આવવાનુ હતું. નેહા એ ખાસ બેંગલોરથી ફોન કરી જણાવ્યું હતું “મમ્મા મારૂં પરિણામ બપોરે બાર પછી અમને કોમ્પ્યુટર પર જોવા મળશે માટે સવાર થી મને પાંચ પાંચ મિનીટે ફોન ના કરતી. જેવી મને ખબર પડશે કે તરત હું પપ્પા ને અને તને ફોન કરી દઈશ.”
નેહા ભણવામા ઘણી હોશિયાર હતી એટલે જ તો ફાઈનલ પરિક્ષા નુ પરિણામ આવ્યા પહેલા જ એને બેંગલોરમા કોમ્પ્યુટર કંપની મા નોકરી મળી ગઈ હતી. અત્યારે ત્રણ મહિના એને તાલીમ સાથે પગાર મળવાનો હતો પણ જેવું પરિણામ આવી જાય પછી કોમ્પ્યુટર એંન્જીનિયર તરિકે એના પગારનુ ધોરણ વધી જવાનુ હતું.
અચાનક ફોન ની ઘંટડી રણકી ને રીમાએ ફોન કાને ધર્યો. પુનિતનો ઉમંગ થી છલકતો અવાજ એના કાને પડ્યો.”રીમા, રીમા આપણી નેહા એંન્જીનિયર બની ગઈ, યુનિવર્સીટી ના પહેલા પચાસ વિધ્યાર્થી મા એનુ નામ છે તુ વાત કર, નેહા એ કોન્ફરન્સ કોલ જોડ્યો છે, હું આજે બહુ જ ખુશ છું. મારી દિકરી એ મારું નામ ઉજાળ્યું.” રીમા ની આંખમાં હરખ ના આંસુ આવી ગયા. “નેહા બેટા બસ આમ જ હમેશ જિવન ના દરેક ક્ષેત્રે આગળ વધતી રહે, અને ભગવાન તારી બધી મનોકામના પુરી કરે.વચ્ચે જ પુનિત નો ટહુકો સંભળાયો, નેહા બેટા હું ને તારી મમ્મી શનિવાર સવારની ફ્લાઈટ મા બેંગલોર આવીએ છીએ. તને મળી તારી સિધ્ધિ સાથે ઉજવશું. તારા મિત્રોને પણ એમા શામેલ કરશું. શનિવાર નીસાંજે એક મોટી પાર્ટી અને રવિવારની સવાર આપણી. બસ સાંજે અમે પાછાં મુંબઈ આવી જઈશું”
રીમા ને એ દિવસ યાદ આવી ગયો જ્યારે છ અઠવાડિયા ની નેહા ને એમણે અનાથાશ્રમ મા થી દત્તક લીધી હતી.
લગ્ન જીવન ના પાંચ વર્ષ પછી પણ રીમા ના મા બનવાની ઉમ્મીદ પુરી ન થઈ ત્યારે જીવનમાં બાળકની કમી મહેસુસ થવા માંડી.ડોક્ટર, વૈદ, દેશી નુસ્ખાં, જેણે જે કહ્યું તે બધું અજમાવી જોયું. કાંઈ પરિણામ ના આવ્યું ત્યારે રીમા ના મનમા બાળક દત્તક લેવાનો વિચાર આવ્યો, પુનિત ને વાત કરી તો એણે સાફ ઈન્કાર કરી દીધો. કોઈ અજાણ્યા બાળકને કેવી રીતે પોતાનુ માની શકાય? આમ ને આમ રકઝક મા એક વરસ પસાર થઈ ગયું. રીમાની ઉદાસી દિન પ્રતિ દિન વધતી ગઈ. છેવટે પુનિત અનાથાશ્રમની મુલાકાત લેવા તૈયાર થયો. રીમાની ઈચ્છા દિકરી દત્તક લેવાની હતી પણ પુનિત ને કહેતા ડરતી હતી, રખે ને પુનિત વિચાર સાવ માંડી વાળે તો!
અનાથાશ્રમ મા સહુથી નાનુ બાળક એક છોકરી હતી, ફક્ત છ અઠવાડિયાની. એ નાનકડી બાળકી ને જોતાં પુનિત ના મનમા શું ભાવ જાગ્યો એ ભગવાન જાણે પણ તરત જ રીમા તરફ ફરી એ બોલ્યો “રીમા આપણે આ દિકરી દત્તક લઈએ તો?” રીમા ને તો ભગવાન સદેહે મળ્યા જેટલો આનંદ થયો. પુનિતનુ મન બદલાય તે પહેલા જ રીમા એ ખુશખુશાલ ચહેરે હા પાડી અને નેહા એમના જીવનમાં આવી.
રીમા એ ફક્ત નેહાને જનમ ન આપ્યો પણ છ અઠવાડિયાનુ બાળક એટલે બાળકના બળોતિયાં બદલવા થી રાતના ઉજાગરા એ બધાં જ અનુભવોમાં થી એ પસાર થઈ. વધુ આનંદ ની વાત એ હતી કે રીમા ની ધારણા બહાર પુનિત નેહા ને નિજ જીવનમા આવકારતો ગયો. નેહા નામ પણ પુનિતની પસંદગી હતી.રાતે કેટલીય વાર ઊઠી પુનિત જોતો કે નેહા એ બળોતિયું ભીનુ નથી કર્યું ને, એનુ ઓઢવાનુ ખસી તો નથી ગયું ને.
જેમ જેમ નેહા મોટી થતી ગઈ મા ની લાડકી તો હતી જ પણ બાપની લાડકી વધુ બનતી ગઈ. એનો વિકાસ એની ભણવાની ધગશ જોઈ જ્યારે વધુ અભ્યાસ માટે બેંગલોર ની યુનિર્વસીટિ મા એડમિશન મળ્યું તો રીમાની ઈચ્છા નેહા ને દુર કરવાની ઓછી હતી પણ પુનિતે જ એને સમજાવી “રીમા આજે તો છોકરીઓ ભણવા વિદેશ જાય છે તો નેહા તો ભારતમા જ છે, જ્યારે તને મન થાય તો બે કલાકમા તું એની પાસે, માટે ચિંતા કર્યાં વગર એને જવા દે. એ જીવનમા આગળ વધે એના થી વિશેષ આપણ ને શું જોઈએ?”
આજે નેહા નુ પરિણામ આવ્યું ને રીમા ને એ દિવસ યાદ આવી ગયો જ્યારે પુનિત પોતાના હાથમાં છ અઠવાડિયાની બાળકી લઈ ઘરના દરવાજે ઊભો હતો ને હાથમા આરતી ની થાળી લઈ રીમા એમની દિકરી ને આવકારતી હતી.
આવો આવકાર કેટલાય નિઃસંતાન મા-બાપના જીવનમા આવે તો?

શૈલા મુન્શા. તા૦૨/૨૩/૨૦૧૩

October 18th 2011

મનોમંથન

નેહા નયન માટે ઘરેથી મેથીની ભાજીનુ થેપલું અને દહીં લઈ આવી હતી. આજે નયન ને થેપલું ખાવાની ઈચ્છા થઈ હતી.
બે દિવસ પહેલાં નયન ને ફરી હોસ્પટલ માં દાખલ કરવો પડ્યો. દારુ પીવાની લત કેમે કરી છુટતી નહોતી. વર્ષો ની લતે શરીર ખોખલું કરી નાખ્યું હતું. દારૂ સાથે સિગરેટ પણ સંકળાયેલી હતી.
કહેવાય છે ને કે “आमदनी अठ्ठनी खर्चा रूपैया” આમ જ ચાલતું રહે તો ઘર, અને ઘરની વ્યક્તિઓની શી હાલત થાય? એવું નહોતું કે નયન ને સમજ નહોતી પડતી, પણ સ્વભાવ બદલવો મુશ્કેલ હતો. બાળકો મોટા થતાં ગયા તેમ તેમ પપ્પાની આદતો વિશે માહિતગાર થતા ગયાં. સ્વભાવની તુમાખી નયન ને ઠરીને ક્યાંય નોકરી કરવા ના દેતી. એને હમેશ એમ જ લાગતું કે એજ સાચો છે અને બીજાને તો કાંઈ ખબર નથી પડતી.
હોસ્પિટલમા બેઠા બેઠા નેહા પોતાના ભુતકાળને વાગોળી રહી. કેટલા અરમાન ને મીઠા મધુરા સપના મનમાં ઉછેર્યા હતા. પોતાનુ ઘર અને પોતાનો સંસાર.
અમેરિકા વસતાં માસી બે ચાર વર્ષે જ્યારે પણ આવતાં અને આવી ને જેવી એમની બેગ ખોલતાં એક મહેક રૂમમાં ફેલાઈ જતી. નાનકડી નેહા અચંબિત આંખે એમના કપડાં, મેકપ નો સામાન, નહાવાનો સાબુ શેમ્પુ બસ જોયા જ કરતી. પોતાના માટે લાવેલા કપડાં ને ઢીંગલી એ રૂવાબભેર આસપાસની બહેનપણીઓને બતાવતી અને તોરમા ને તોરમાં કહેતી ” જો જો ને, એક દિવસ હું પણ અમેરિકા જઈશ” માસી ને જોઈ એને પણ નાનપણથી અમેરિકાની લગની લાગી હતી.
પરણવાની ઉંમર થઈ, મા બાપે મુરતિયા જોવાના શરૂ કર્યા એવામાં નયન પણ અમેરિકાથી છોકરી જોવા મુંબઈ આવ્યો હતો. નેહાના માસી ને નયન એક જ શહેરમાં રહેતા હતા એટલે સ્વભાવિક માસી એ પોતાના બેનની દિકરી ને જોવાની પણ ભલામણ કરી હતી.
નેહા ને નયન મળ્યા. ટુંકી વાતચીત અને માસીની ભલામણ ને કારણે વાત પાકી થઈ ગઈ ને ઘડિયાં લગન લેવાયા. નયન તો લગનના આઠમા દિવસે પાછો અમેરિકા આવી ગયો ને લગભગ ત્રણેક મહિના માં બધા કાગળિયાં ને પાસપોર્ટ વગેરે આવી જતાં નેહાએ પણ અમેરિકાની ફ્લાઈટ પકડી.
વિમાન ની મુસાફરી ના એ કલાકો નેહાએ કંઈ કેટલીય કલ્પનાઓ થી ભરી દીધા. વાસ્તવિકતા નો સામનો હ્યુસ્ટન એરપોર્ટ ઉતરતાં જ થઈ ગયો. ફક્ત માસી જ એમની મોટી વેન લઈને લેવા આવ્યાં હતા. નયન ને અગત્યની મીટિંગ હતી એટલે એ આવી શક્યો નહિ. માસી માટે એ સહજ બાબત હતી પણ નેહાની આશા પર પાણી ફરી વળ્યું.
થોડા વખતમાં નેહા અમેરિકન જીંદગી થી ટેવાઈ ગઈ. વોલમાર્ટમા જોબ શરૂ કર્યો. ભારત ની B.A. ની ડીગ્રી ની અહીં કોઈ ગણના નહિ. સારી નોકરી માટે અહીંનો અભ્યાસ જરૂરી, પણ નેહાને એ કરવાનો મોકો કે પ્રોત્સાહન કાંઇ પણ નયન તરફથી ના મળ્યું.
નયન આ સ્વભાવને લીધે એ કોઇ નોકરી માં લાંબુ ટકતો નહિ અને બધો ગુસ્સો નેહા પર ઉતારતો. એક દિકરો ને એક દિકરી નો પરિવારમાં ઉમેરો થવાથી નેહા પર જવાબદારી વધી ગઈ. કરકસર કરી એણે બાળકો મોટા કર્યાં.
નેહાને મદદ કરવાને બદલે નોકરી ન મળવા માટે પણ એ નેહાનો વાંક કાઢવા માંડ્યો. ઘરમાં બેઠા દારૂ પીવાનુ પ્રમાણ વધતું ચાલ્યું. ઘરની રસોઈને બદલે હોટેલના ચસ્કા વધવા માંડ્યા.ઘરમાં ખાવા પીવાથી માંડી ટીવી પણ નેહાએ નયન ની મરજી પ્રમાણે જ ચાલુ કરવાનો. નેહાની વોલમાર્ટની નોકરી નયન ને હિણપત ભરેલી લાગતી. નેહા રવિવારે કામપર જાય તો કેટલું સંભળાવતો.
નેહાને એક જ આશ્વાસન હતું કે બાળકો સમજુ નીકળ્યા ને સારૂં ભણી સારો જીવનસાથી પણ શોધ્યો. બન્ને પોતપોતાના સંસારમાં સુખી હતા. દિકરો તો મા ને ઘણીવાર કહેતો “શા માટે તું આ બધું સહન કરે છે? પપ્પાથી છૂટાછેડા લઈ તું સ્વતંત્ર થા.”
નેહાના મનમાં પણ ઘણા વખતથી આ વિચાર ઘોળાતો હતો. મનથી એને નયન માટે કોઈ લાગણી રહી ન હતી. પોતે પગભર હતી. શા માટે આ અપમાન ને અવહેલના સહન કરવી. જેને માટે કોઈ લાગણી નથી એ વ્યક્તિ સાથે એક ઘરમાં રહેવાનો શો અર્થ?
નેહા વકીલને મળી છુટાછેડા ના પેપર તૈયાર કરાવી રહી હતી ને નયન નો ફોન આવ્યો.
માંડ માંડ મોઢામા થી શબ્દો નીકળ્યા. “નેહા મને સાઉથ વેસ્ટ મેમોરિયલ હોસ્પિટલ માં લઈ જઈ રહ્યા છે”
વર્ષોની દારૂની લતે લીવર નકામુ કરી નાખ્યું હતું. થોડા વખત પહેલા પણ ઓચિંતો ઘરમા પડી ગયો ને પગનુ હાડકું ભાંગ્યુ હતુ ને હોસ્પિટલમાં રહેવું પડ્યું હતું, તોય અક્ક્લ આવી નહોતી કે મારો સ્વભાવ નહિ બદલું તો કોણ મારી દેખભાળ કરશે?
અત્યારે બેઠા બેઠા બે દિવસ પહેલાનો નયન નો ફોન મા ધ્રુજતો અવાજ યાદ આવી ગયો. બાથરૂમ જતાં લથડિયું આવી ગયું ને મોંભેર પછડાયો. ૯૧૧ ને ફોન કરી એણે મદદ માંગી ને બીજો ફોન નેહાને કર્યો. મારતી એમ્બ્યુલન્સે નયનને હોસ્પિટલમા દાખલ કર્યો. શરીર માં કાંઈ રહ્યું નહોતું હાડકાનો માળો હોય એવો લાગતો હતો. નેહા થેપલું ને દહીં ઘરે થી લાવી હતી. માંડ અડધું થેપલું ખાધુ ને આંખ ઘેરાઈ ગઈ એટલે નેહા ઉઠીને બહાર આવી.
મનોમન વિચારી રહી. શું કરૂં? આવી હાલતમાં છોડીને પણ ક્યાં જઉં? લાગણી ભલે ના રહી પણ માનવતા હજી મરી પરવારી નથી મનથી સંબંધ ભલે ન રહ્યો ને ભરમ ભલે ક્યારનોય ભાંગી ગયો પણ લોક જો પારકાં ને પોતીંકા કરે તો નયન હજી મારો પતિ છે ને માણસાઈ ખાતર પણ હું એનો સાથ હમણા તો નહિ જ છોડું.
આ મનોમંથન શું એકલી નેહા નુ જ છે? કંઇ કેટલીય વ્યકતિઓ ભલે મનમેળ કે તનમેળ ના હોય તોય જીવન નિભાવી જાણે છે.

શૈલા મુન્શા. તા ૧૦/૧૮/૨૦૧૧

June 25th 2011

વેદના

સુલેખાને આજે પોતાની ભુલનુ ભાન થયું. જાણે અજાણે એ નયનને કેટલો ખોટો સમજી બેઠી હતી. હમેશ પોતાના દુઃખના દરિયા મા ગોતા ખાતી રહી પણ એ ખ્યાલ ન રહ્યો કે આ દુઃખ ફક્ત પોતાનુ જ નહોતું પણ આખા ઘર પર એક વાવાઝોડું આવી ને પસાર થઈ ગયું હતું.
સુલેખા અને નયન બન્ને તાજા પરણેલા. બન્નેની ઉંમર બાવીસની આસપાસ. સરસ મજાનુ હસતુ રમતુ યુગલ. સંયુક્ત પરિવારમા રહે.નયન એકનો એક દિકરો એટલે સ્વભાવિક સહુનો લાડકો અને સુલેખા પણ ઘરમા બધા સાથે ખુબ હળી ગઈ હતી, બધાની લાડકી વહુ બની ગઈ હતી.નયન વેપાર ધંધામા પારંગત થતો જતો હતો પણ હજી એનામા થોડી નાદાનિયત હતી.
લગ્ન ને માંડ વર્ષ થયું હતું અને એવામા એનો એક મિત્ર પરિવાર સહિત બેત્રણ દિવસ એના ઘરે રહેવા આવ્યો. બે સરસ મજાના બાળકો નો એ બાપ હતો. દિકરી ત્રણ વર્ષની ને દિકરો તો હજી માંડ સાત આઠ મહિનાનો. ઘરના બધા અને સુલેખા પણ બાળકો જોઈને ખુશ થઈ ગયા અને ઘર જાણે ભર્યું ભર્યું થઈ ગયું, પણ નયન જોઈ રહ્યો હતો કે એનો બેખબર મિત્ર કેવો બંધન મા જકડાઈ ગયો છે.બહાર જવાના સમયે જ દિકરી ને ભુખ લાગે, કાંતો દિકરો રડવા ચડે. એના મનમા થતું કે એના મિત્રે જરા ઉતાવળ કરી દીધી. હજી એની ઉમર તો હરવા ફરવાની છે અને એ બાળકો મા અટવાઈ ગયો.
મિત્ર તો એનો બે દિવસમા જતો રહ્યો પણ નવરાશ ની પળો મા સુલેખા સાથે વાત કરતાં સહજ એનાથી સંદીપ નો ઉલ્લેખ થઈ ગયો કે એનો આ મિત્ર કેવો હરવા ફરવાનો શોખીન અને રાતે પણ મોડે સુધી ગપ્પાં મારવા તૈયાર, અને હવે બધું બાળકો ના ટાઈમ ટેબલ પ્રમાણે થાય. આમ વાત કરતા સહજ એનાથી કહેવાઈ ગયું કે સુલુ આપણે બાળકો માટે કોઈ ઉતાવળ નહી કરીએ, મને તો બાળક સાચવતા પણ નહી આવડે.
કુદરતની ચાલ કંઈ નિરાળી હતી. બે ત્રણ દિવસથી સુલેખાને ઉઠતાની સાથે બેચેની લાગતી ઉબકાં આવતા અને કાંઈ ખાવાનુ મન થતું નહી. એણે એની ભાભી ને ફોન કર્યો જે લગભગ એની ઉમરની હતી અને ત્રણ મહિનાની દિકરી ની મા હતી. નયન ધંધાના કામે બહારગામ હતો અને બે દિવસ પછી આવવાનો હતો એટલે ભાભી નણંદ ડોક્ટર પાસે ગયા. ડોક્ટરે વધાઈ આપતાં કહ્યું કે સુલેખા મા બનવાની છે. સુલેખાની ખુશીનો પાર રહ્યો નહી તરત સેલ ફોન હાથમા લઈ નયન ને ખુશખબર આપવા તલપાપડ બની પણ અચાનક એનો હાથ થંભી ગયો. મીતા જે એની ભાભી હતી એને નવાઈ લાગી પણ ડોક્ટરની હાજરી મા કશું બોલી નહી. બહાર નીકળી જ્યારે એને કારણ પુછ્યું તો સુલેખાની આંખમાં આંસુ આવી ગયા અને ભાભી ને એણે નયનના મનની વાત કરી કે એને તો હમણા બાળક જોઈતું જ નથી. મીતા એ એને ખુબ સમજાવી કે એવું કાંઈ હોતું નથી. જ્યારે તું આ સમાચાર નયન ને આપીશ તો એ ખુશી નો માર્યો પાગલ થઈ જશે. તમે બન્ને ભલે થોડા નાદાન હો પણ જવાબદારી આવે તો આપોઆપ એને સંભાળવાની તાકાત આવી જાય છે.
નયન જ્યારે બહારગામથી પાછો આવ્યો તો સુલેખાએ રાતે ડરતાં ડરતાં પોતે મા બનવાની છે એ વાત કરી.એક ક્ષણ તો નયન એને જોઈ રહ્યો પણ બીજી ક્ષણે સુલેખાને બાથમા લઈ લીધી. પોતે બાપ બનવાનો છે એનો આનંદ એના ચહેરા પર ઉભરાઇ આવ્યો. તરત જ એ સુલેખાને મા પાસે લઈ ગયો અને આખા ઘરમા ખુશીનો સાગર લહેરાઈ ઊઠ્યો. ઘરના બધા સુલેખાનુ ખુબ ધ્યાન રાખવા માંડ્યા. બદામનુ દુધ ને જાતજાત ના પકવાન. સાસુ તો દાદી બનવાના હરખમા સુલેખાને કોઈ કામ ના કરવા દે અને નણંદ તો ફોઈ બનવાના ખ્યાલથી બસ આખો દિવસ સુલેખાનો પડતો બોલ ઝીલવા તૈયાર.
હસતાં રમતાં આ ઘરને કોઈ ની નજર લાગી ગઈ. ત્રણ મહિના થયા અને એક રાતે સુલેખાને સખત દુઃખવો ઉપડ્યો. આખી રાત સુઈ ના શકી. નયન પણ ચિંતીત થઈ ઊઠ્યો. સવાર પડતાં જ બન્ને જણ ડોકટર પાસે ગયા. ડોક્ટરે સુલેખાને તપાસી, બહાર આવી નયન ને એકબાજુ બોલાવી આઘાત જનક સમાચાર આપ્યાકે સુલેખાને miscarriage થઈ ગયું છે પણ આમા નિરાશ થવાની જરૂર નથી પ્રથમ વાર આવું થવું સ્વાભાવિક છે એમા તમારા બન્ને નો કોઈ વાંક નથી અને થોડા મહિના બરાબર કાળજી ને દવા લઈ ફરી સુલેખા મા બની શકશે માટે એને અત્યારે સંભાળી લેજો.
નયન કશું બોલ્યા વગર ચહેરા પર હાસ્ય રાખી સુલેખાને ઘરે લઈ આવ્યો, પણ મા પાસે હામ રાખી ના શક્યો અને ડોક્ટરે શું કહ્યું તે વાત કરી. ઘરના સહુ પર તો જાણે આકાશ તુટી પડ્યું.સહુ સુલેખા દેખતાં હિંમત રાખતા પણ મનમા હિજરાતા. નયન જાણે રાતોરાત સમજદાર બની ગયો. સુલેખાની ખુબ દેખભાળ કરતો, કોઈની સામે આંખમા આંસુ આવવા ના દેતો પણ ઘરની બહાર નીકળતાં જ સુનમુન બની જતો. કામમા પોતાને વ્યસ્ત રાખવા પ્રયત્ન કરતો.
કોણ જાણે કેમ પણ સુલેખાને મનમા એમ જ થયા કરતું કે નયન ને બાળક જોઈતું જ નહોતું એટલે જ આવું થયું અને એમા એક દિવસ નયન ને ઓફીસથી આવતાં મોડું થયું. સુલેખા દુઃખ ના આવેશમા ભાન ભુલી ગઈ અને એનાથી નયન ને કહેવાઈ ગયું કે “તમને મારી વેદના શું સમજાય, તમે તો આખો દિવસ બહાર રહો અને મને બધું ભુલી જવા કહો પણ મને જે વેદના છે એ તમને નહિ સમજાય કારણ તમે તો આ બાળક ઈચ્છતાં જ નહોતાને.” નયન સ્તબ્ધ બની સુલેખા ને જોઈ રહ્યો અને રૂમની બહાર નીકળી ગયો. બહાર વરંડામા જઈ ચોધાર આંસુએ રડી પડ્યો. નયન કે સુલેખા બન્ને માથી કોઈને ખબર નહોતી કે મા દરવાજા ની બહાર ઊભી ઊભી બધી વાત સાંભળી રહી હતી અને એણે નયનને ચોધાર આંસુએ રડતો જોયો હતો.
આજે એનાથી રહેવાયું નહી. સુલેખા પાસે જઈ પહેલીવાર ઊંચા અવાજે એણે સુલેખાને કહ્યું ” વહુ આજે તે બહુ ખોટું કર્યું. અમે બધા તારા દુઃખ મા તારી સાથે છીએ. અમે બધા મન મક્કમ કરી એ દુઃખ વિસરવાનો પ્રયત્ન કરીએ છીએ. એકબીજા સાથે વાત કરી મન હળવું કરવાનો પ્રયત્ન કરીએ છીએ પણ તે વિચાર કર્યો કે નયન કોની પાસે મન ખાલી કરે. કોની પાસે જઈ આંસુ વહાવે. માન્યુ કે નયન ત્યારે કદાચ બાપ બનવા તૈયાર નહોતો પણ જેવા આ ખુશી સમાચાર મળ્યા એનામા પરિવર્તન આવવા માંડ્યું. ફક્ત એના મા જ નહિ દુનિયા ના બધા પતિ બાળકના આગમને વધુ જવાબદાર બને જ છે અને આજે તેં આટલો મોટો ઈલ્જામ એના પર લગાવ્યો. એની વેદના તને દેખાઈ નહી? તારી સામે હસતાં રહી તને રાજી રાખવા એ પોતાના આંસુ પી ગયો.”
સુલેખાને આજે પોતાની ભુલનો અહેસાસ થયો. સ્ત્રી તો પોતાનુ દુઃખ રડીને હળવું કરી લે પણ પુરૂષ તો પોતાની વેદના અંતરમા છુપાવી જગ સામે ઝઝુમે.

શૈલા મુન્શા. તા ૦૬/૨૫/૨૦૧૧

April 14th 2011

વિવિયન સ્ટોન

૭૫ વર્ષની વિવિયન સ્ટોન મારી સાથે સ્કુલમા કામ કરે છે. વર્ષો પહેલાં પતિથી છૂટાછેડા લીધા અને એક દિકરો ને બે દિકરીને એકલે હાથે ભણાવી મોટા કર્યા. ત્રણે સંતાનો પોતાનો જીવનસાથી શોધી પોતાના જીવનમાં વ્યસ્ત થઈ ગયા.
વિવિયન સ્વભાવે હસમુખી સેવાભાવી પણ ખરી. કોઈને પણ મદદ કરવા તત્પર. સ્કુલમાં બધાની વર્ષગાંઠ યાદ રાખીને કાર્ડ આપે અને નાની ભેટ પણ આપે. બાળકો ને ખુબ પ્રેમ કરે. સવારે દરવાજે ઊભી રહી Good morning કહી બધાને આવકારે, વહાલથી બાથમાં લે અને સામે એટલા જ પ્રેમની અપેક્ષા પણ રાખે.
શરૂઆતમાં જ્યારે હું નવી હતી ત્યારે મને હમેશ નવાઈ લાગે કે આટલી હેતાળ અને લાગણીશીલ વિવિયન બધાની અળખામણી કેમ? પણ ધીરે ધીરે મને સમજાયું કે વિવિયનને બધાની વાતોમાં માથું મારવાની ખરાબ ટેવ. અંગત સવાલો પુછતાં પણ એને વાર ન લાગે. કોઈનો પહેરવેશ બરાબર ના હોય તો મોઢાપર કહી દે,કોઈ નવું સ્કુલમા આવ્યું હોય તો પહેલે દિવસે જ બધા સવાલ પુછી લે. ઘરમાં કેટલા જણ છે, કોણ શું કરે છે પરણી નથી તો કેમ પરણી નથી વગેરે વગેરે. એને કોમ્પ્યુટરનો જરાય મહાવરો નહિ એટલે ઘણીવાર સ્કુલની અગત્યની ઈમૈલ ની જાણ તરત ના થાય તો ઉપરથી બીજાનો ઉધડો લે કે મને કેમ જણાવ્યું નહિ, એટલે લોકો બને એટલા એનાથી દુર રહેવાનો પ્રયત્ન કરે.
મને ઘણીવાર થાય કે વિવિયન આમ શા માટે કરે છે? મારી સાથે એને સારું ફાવે. મારૂં ઘર એના રસ્તામાં આવે એટલે સ્કુલથી ઘરે જતી વખતે મને એની ગાડીમાં સાથે લઈ જાય અને મારા ઘરના દરવાજે ઉતારે. કોઈવાર મારી પાસે દિલ ખોલીને વાત કરે.
એકલતા માણસને કેવી કોરી ખાય છે એ મને એની પાસે જાણવા મળ્યું. વિવિયન મને કહે “તને મનમાં થાય છે ને કે હું આટલું બધું કેમ બોલું છું, પણ ઘરે જઈશ પછી બસ ચાર દિવાલો અને હું. બાળકો એ ફોન કરવાના વારા બાંધ્યા છે. ત્રણે જણ અઠવાડિયામાં એકવાર ફોન કરે, બાકી હું ભલી ને મારી ચોપડી ભલી”. એકલી છું એટલે રાંધવાની લપ પણ નથી કરતી. ઘરે જતાં કાંઈક લેતી જઉં અથવા ત્યાં જ ખાઈ લઊં. ઘરે જઈને શાવર લઈને મારી સ્ટોરી બુક લઈને બહાર સોફામાં વાંચતાં વાંચતાં જ ઘણીવાર તો ઊંઘી જાઉં. બસ એટલે જ કદાચ સ્કુલમાં બધા સાથે વાતો કરવાનુ મન થઈ જાય છે. જાણુ છું કે હું વધારે પડતી પંચાત કરૂં છું પણ શું કરૂં. એકલતા નો અજંપો કેવો છે એનો મને ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો.
એટલા માટે જ બાળપણ અને ઘડપણ ને એક જેવું કહ્યું છે. ફરક એટલો જ છે કે બાળપણ મા તમે જે કરો છો એની અસર તમારા રોજીંદા જીવન પર નથી પડતી, પણ ઘડપણ મા તમે જાણો છો કે તમે શું કરી રહ્યા છો છતાં એમાં થી બહાર નથી નીકળી શકતા ઉલ્ટાના ભુતકાળને વાગોળી વધારે દુઃખી થાવ છો. આ દેશમાં કદાચ એકલતા નો ભાર સહેવો વધુ અઘરો બનતો હશે પણ હવે તો કદાચ બધે જ સરખું છે. બે પેઢી વચ્ચે નુ અંતર પહેલાં નહોતું એટલું અત્યારે વધી ગયું છે, પણ એમાથી રસ્તો કાઢવો પણ આપણા જ હાથમાં છે.
બે પેઢી વચ્ચે સંતુલન રાખવું અઘરૂં જ છે પણ જો એ રાખતા આવડી જાય અને હમેશ અપેક્ષા પણ ઓછી રાખતાં આવડી જાય તો જીવન એટલું અસહ્ય ન બની જાય.
ઘડપણ આવતાં પહેલાં જો એને આવકારવાની તૈયારી કરીએ તો જીવન સરળ અને સુમધુર બની જાય.

શૈલા મુન્શા. તા. ૦૪/૧૪/૨૦૧૧.

July 9th 2010

આ અમારૂં ઘર છે

પાંસઠ વર્ષની સવિતા. જીવનભર બીજાની માન્યતા અને બીજાના વિચારોના આધારે જીવતી રહી. આપણા સમાજની એ ખાસિયત, અરે! આપણા સમાજની નહિ બધાની જ એ ખાસિયત, સલાહ આપવી બધાને જ બહુ ગમે પણ લેવી બહુ અઘરી પડે. નાનપણ મા માબાપની સલાહને અનુસરી, પરણ્યા પછી પતિની સલાહને અનુસરી અને બાળકો મોટા થયા તો એમની મરજી મુજબ જીવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. દુનિયાની નજરે સવિતા બહુ સુખી દેખાતી પણ ખુદને ક્યાંક કશું ખૂટતું લાગતું.
સવિતા જોઇ શકતી કે દુનિયા બહુ ઝડપે બદલાઈ રહી છે. આજના બાળકો કોમ્પુટરની એક ક્લીકે જગતના કોઇ પણ સમાચાર વાંચી શકે છે, ઘરોઘર ટીવીએ દુનિયા એમની મુઠ્ઠીમા લાવી દીધી છે. દેશ-વિદેશની મુસાફરી સામાન્ય વાત થઈ ગઈ છે. બાળકો મા હરિફાઇ અને માનસિક તણાવ વધી ગયો છે અને આજની છોકરીઓ પણ પોતાની પસંદગી મુજબ પરણવાનુ અને જીવવાનુ પસંદ કરે છે.
સવિતા એ કોઇ દિવસ મહેશને પૂછ્યું નહિ કે તુ કેટલું કમાય છે અને મહેશે પણ ક્યારેય જણાવાની તસ્દિ ના લીધી પણ રોનકની પત્નિ બરાબર જાણે કે રોનક શું કમાય છે, પોતાની આવક શું છે અને પોતે કેટલા પૈસા ઘરખર્ચમા આપશે અને કેટલા બચાવશે. સવિતા એ વાતે રાજી હતી કે પોતે જે ન કરી શકી એ રીમા(રોનકની પત્નિ) કરી શકે છે.
રોનક અને રીમા ઘણા સમજુ અને લાગણીશીલ છે, રોનકને માબાપના સંસ્કારો નો વારસો મળ્યો છે અને રીમા પણ ખુબ સંસ્કારી માબાપની દિકરી છે, બન્ને ખુબ ભણેલા અને પોતપોતાના ક્ષેત્રમા ખુબ સારી પદવિ પર છે. એમને જો કશાનો અભાવ હોય તો એ સમયનો છે. મહેશની કાયમ એ ફરિયાદ કે છોકરાઓને માબાપની પડી નથી પણ સવિતા સમજે કે એવું કાંઇ નથી. આવા નાના મોટા રોજના બનાવૉ ઘરમા ઘણી વાર કજીયાનુ કારણ બને.
ધીરે ધીરે સવિતાને લાગવા માંડ્યું કે આ ખોટું થઈ રહ્યું છે. હું પાંસઠે પહોંચી અને મહેશ પણ સડસઠ પાર કરશે. આ ઘર જેટલું મહેશનુ છે એટલું મારૂં પણ છે અને મહેશ મને ખુબ પ્રેમ કરે છે એની મને ખબર છે. આજે નહિ ને કાલે અમારા બે મા થી એક પહેલા આ દુનિયા છોડી જશે અને બીજા એ એકલા બાકીની સફર પૂરી કરવાની છે. રોનક રીના ધ્યાન નહિ રાખે એવું નથી પણ શા માટે આપણે નજીવા કારણોસર દુરી ઊભી કરીએ. મહેશ બહારથી ભલે ગમે તેટલો સખત દેખાતો હોય અથવા એનુ ધાર્યું ન થાય તો બહુ જલ્દી ગુસ્સે થઈ જતો હોય પણ આટલા વર્ષો ના સહવાસે સવિતા સારી રીતે જાણતી હતી કે મહેશ અતિશય લાગણીશીલ છે જ્યારે સવિતા લાગણીશીલ હોવાં છતાં વાસ્તવિક રીતે વિચારી શકતી.
મારે કોઈ ઘર નથી એમ વિચારવાને બદલે આ મારૂં ઘર છે અને મારે ને મહેશે બાકીના દિવસો વધુ પ્રેમ અને સરસ રીતે જીવવાના છે સમજીને સવિતા મહેશને વાતો વાતોમા જીવન પ્રત્યેનો અભિગમ બદલવાનો, બાળકો પ્રત્યેનો અભિગમ બદલવાનો સુઝાવ કરતી.
એવામા કોઇ કવિની કવિતા “છેલ્લે તો આપણે બે જ હોઇશું” સવિતાના વાંચવામા આવી અને એને જાણે પહેલી વાર એવું લાગ્યું કે કોઇ એના દિલની વાત કરી ગયું.થોડી પંક્તિ અહિં રજુ કરવાનો લોભ સવિતા રોકી ના શકી.
“ભલે ઝ્ગડીએ ક્રોધ કરીએ, એકબીજા પર તૂટી પડીએ,
એકબીજા પર દાદાગીરી કરવા, છેલ્લે તો આપણે બે જ હોઇશું.
હું રીસાઇશ તો તું મનાવજે, તું રીસાઇશ તો હું મનાવીશ
એકબીજાને લાડ લડાવવા છેલ્લે તો આપણે બે જ હોઇશું.
સાથ જ્યારે છૂટી જશે, વિદાયની ઘડી આવી જશે
ત્યારે એકબીજાને માફ કરવા, છેલ્લે તો આપણે બે જ હોઇશું.
સવિતા અને મહેશ મનોમન એ કવિનો આભાર માની રહ્યાં જેણે પોતાની કવિતા દ્વારા એક સમજણ આપી કે પતિ-પત્નિ બન્ને સમાન છે ને અંતે તો એજ એકબીજાના પૂરક છે.
” આ ઘર અમારૂં છે.”
(ખરા દિલથી આભાર ઉષાનો જેણે મને વાર્તા આગળ વધારવાનો અને પતિ પત્નિ એક્બબીજાને સમજે એ પરિણામ લાવવાનુ સૂચન કર્યું)

શૈલા મુન્શા. તા. ૦૭/૦૯/૨૦૧૦

« Previous PageNext Page »
Type in
Details available only for Indian languages
Settings Settings reset
Help
Indian language typing help
View Detailed Help